چون تاريخ بافت آن مىتواند سال 929 / 1522 يا سال 949 / 1542 باشد . من پس از بررسى اصل آن از نزديك قديميترين تاريخ را بدان اطلاق كردم . ازاينرو تاريخ اين قالى با قديميترين تاريخ مورد نظر ما بايد سال 929 / 3 - 1522 باشد . قالى معروف اهداء شده به بقعه شيخ صفى در اردبيل كه اكنون در موزه ويكتوريا و آلبرت لندن ( لوحه 6 ) قرار دارد ، داراى تاريخ 946 / 40 - 1539 است . اين قالى همراه همتاى خود كه حال در موزه كانتى لس‌آنجلس محفوظ است در سال 1886 م . بوسيله آژانس و كمپانى زيگلر به شركت وينسنت رابينسن در لندن فروخته شد چون براى تعمير مسجد پول نياز بود . اين قالى از روى همتاى خود مرمت شد . خريد آن از طرف موزه ويكتوريا و آلبرت به مبلغ 2500 پوند - يك قيمت بسيار بالا در آن زمان - يك كار احساسى بود چون حتى براى امروز هم گران است ؛ اندازه آن 43 / 5 * 52 / 11 متر است و طراحى ظريفى دارد و در هر دسىمتر مربع حدود 5200 گره خورده و از نظر رنگ‌آميزى لطيف و دقيق است . اين قالى يكى از مهمترين قاليهاى سده شانزدهم است و كمترين ترديدى نيست كه اين دو جفت قالى نفيس از سفارشهاى شخص شاه طهماسپ بوده است مخصوصا كه قرار بود در بقعه موسس سلسله صفوى استفاده شود . بين اين دو تخته قالى و قالى « گلدانى » موزه سارايه‌وو ( Sarsayevo ) به تاريخ 1067 / 1656 يكصد سال فاصله موجود است « 1 » . قديميترين تاريخ بعدى يعنى سال 1082 / 1671 بر روى يك قالى ابريشمى بقعه شاه عباس دوم در قم آمده است « 2 » . ساير كتيبه‌ها كاملا حالت ادبى دارند . سبكى كه در حوالى سال 1660 م . و در ربع اول سده هفدهم متداول بود در قاليهاى به اصطلاح « زرباف ايرانى » ، قاليهاى ابريشمى با نخهاى زرين و سيمين ، به كار رفته است . توليد آنها در كاشان و مخصوصا در اصفهان آن زمان از روى سفارشى معلوم مىشود كه شاه سيگيسموند سوم واساى لهستانى در سال 1601 م . به كاشان ارائه داد و نيز از روى پنج تخته قالى نه‌چندان نمونه‌وار خزانه سان‌ماركو مشخص مىگردد كه شاه عباس اول آن را به توسط سفيرانش به ونيز اهدا كرد و گزارشهاى سياحان اروپائى هم بافت آنها را تأييد مىكند . نقاشيهاى اروپائى كه در تاريخگذارى قاليچه‌هاى آناتولى مفيد بود ، در طبقه‌بندى قاليهاى ايران و تاريخگذارى آنها چندان كمكى نمىكنند . مثلا تصاوير قاليهاى ايرانى در قرن هفدهم در نقاشيهاى هلندى تا حدودى از قاليهاى متأخر و نمونه‌هايى از گروه قاليهاى « هراتى » است . نگاره‌هاى صفوى نشان مىدهد كه اشكال غنى و پرمايه در طرحهاى نساجى پيشتر در آغاز سده

--> ( 1 ) - SPA ؛ لوحه 1238 . ( 2 ) - SPA ؛ لوحه 1259 .