دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

354

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

همچون شفا و قانون را خوانده بوده است ، يك نفر صوفى و عارف عملى نيز بوده و در علوم خفيه‌اى چون كيميا و نيز متافيزيك هندى تبحر داشته است . ميرفندرسكى نيز يكى ديگر از شخصيتهاى برجسته تفكر دوره صفوى است كه در چندين علم استادى را به ثبوت رسانده و كاوشگر ساحتهاى مختلف علم بوده است . ميرفندرسكى شاگردان چندى تربيت كرد كه بعضى از آنها از شخصيتهاى نام‌آور شدند . از اين شاگردان مىتوان از افراد زير نام برد : ملا رفيع گيلانى ( متوفى 1082 / 2 - 1671 ) شارح اصول كافى ، ملا محمد باقر سبزوارى ( متوفى 1098 يا 1099 / 7 - 1686 ) مولف چندين اثر مهم در زمينه فقه ازجمله كفايه و شرحى بر اشارات و التنبيهات و شفاى ابن سينا و آقا حسين خوانسارى ( متوفى 1080 / 70 - 1669 ) كه يكى از علماى عظام عصر خويش بود و مشارق النفوس را درباره فقه نگاشت و نيز حاشيه بر شفا و اشارات زد . امّا معروفترين شاگرد ميرفندرسكى در كنار ملاصدرا ، ملا رجبعلى تبريزى ( متوفى 1080 / 70 - 1669 ) بود كه در نيمه دوم سده يازدهم / هفدهم از معلمان برجسته فلسفه برشمرده مىشد . ملا رجبعلى تعدادى آثار ازجمله كليد بهشت راجع‌به معادشناسى نوشت كه ملاصدرا به مخالفت با آن برخاست و با توجه به حركت جوهرى و اتحاد عاقل و معقول نظريات او را نپذيرفت . او در تقابل با اكثريت قريب‌به‌اتفاق فلاسفه مسلمان ، داراى گرايش‌هاى ملىگرايانه بود و اعتقاد داشت كه وجود ظاهرا با اشياء موجود بدون تطابق با حقيقت عينى سهيم است . او كتابهاى ابن سينا را تدريس مىكرد و شاگردان بنامى پرورش داد مثل قاضى سعيد قمى و محمد رفيع پيرزاده كه تحت هدايت استادش المعارف الهيه را نوشت و دروسى را كه ملارجبعلى ارائه داده بود در آن جمع آورد « 1 » . صدر الدين شيرازى ( ملاصدرا ) نهضت فلسفى و حكمت دوره صفويه با صدر الدين شيرازى معروف به ملاصدرا و يا صدر المتالهين به اوج خود رسيد و بسيار كسان او را از بزرگترين متفكران اسلامى ايران در حوزه ماوراء الطبيعه مىدانند . نفوذ او از زمان فوتش بر همه‌جا كشيده شد و درواقع فضاى فكرى ايران را در سده‌هاى گذشته فراگرفت . اكنون در ايران علاقه به فلسفه كهن اسلامى در پيرامون او شكل گرفته و آثار متعددى در چندسال اخير درباره او به چاپ رسيده است .

--> ( 1 ) - در مورد هر سه نفر نگاه كنيد به : لاهيجانى ، شرح رسالت ، مقدمه از جلال همائى و سيد جمال الدين آشتيانى .