مخصوصى به كنار كشيده از رويش سورتمه كوچكى را كه داراى چرخهاى آهنين است عبور مىدهند ( درازاى سورتمه حدود سه پا و پهنايش دو پا است ) . قسمت پائين آن‌كه از چهار قطعه تخته چهارگوش تشكيل شده در وسط مجهز به سه تيرك است كه به منزله محور چرخها است . اين چوبهاى گرد يا استوانه مثل وردنه شيرينىپزهاى ماست و با چرخهاى دندانه‌دار آهنينى مجهز شده است . اين چرخها همانند سيخ‌گردان ماست جز اينكه دندانه‌هايش تيزتر و تقريبا مثل ارّه است . هرگونه حيوانى از قبيل قاطر و الاغ را به خرمن‌كوب مىبندند . . . « چرخهاى خرمن‌كوب خوشه‌ها را مىبرد و مىشكند ، بدون اينكه سنبل خراب و خرد شود از ميان دندانه‌ها مىلغزد و دانه‌ها را بيرون مىريزد . . . » در مورد برنج‌كوبى هم اين كار را در هاونهاى چوبى با دست انجام مىدهند و پوست برنج را مىگيرند . طول تير چهارپا و يكسرش داراى محور ميله‌مانند است و سر ديگرش كه ضربه با آن زده مىشود ، داراى يك دايره بزرگ آهنى و قطر آن چهار شست است « 1 » . دستاوردهاى علمى و هنرى در زمينه عمارت‌سازى و معمارى چندان نظم و نظامى نداشت . يك آسمانه چوبى را كه شاردن تصوير آن را ارائه داده ( تصوير شماره 1 ) برپا مىكردند . اين كار را درودگران انجام مىدادند ؛ « درودگران بسيار ماهر و باهوشند و در ساختن هرگونه آثار نفيس و خاتم‌كارى بويژه آسمانه و سقفهاى قابل تحسين يد طولائى دارند . آسمانه‌ها را در زمين مىسازند و پس از اينكه كاملا تمام شد ، آنها را به بالاى عمارت مىبرند و بر روى ستونهايى كه عمارت متكى بر آنهاست ، تعبيه مىكنند . من شاهد بالا بردن آسمانه‌اى بوده‌ام كه اتمام يافته و هشتاد پا قطرش بود . آن را بوسيله دستگاههاى متعددى بلند مىكنند و كار مىگذارند . نمىدانم آيا درودگران ما نيز يك‌چنين دستگاهى دارند . ايرانيان جز اين وسيلهء ديگرى به كار نمىبرند و همه چيز را با قرقره و طناب بلند مىكنند . در ساختن پنجره‌هاى كركره‌اى و نرده و طارمى نيز يد طولايى دارند . درودگران ايرانى به زمين نشسته ، كار مىكنند . رنده آنها با رنده نجاران ما فرق مىكند ، چون تراشه‌ها را از اطراف بيرون مىريزد نه از وسط ، درنتيجه كاركردش بيشتر است . . . « 2 » » پيشتر درباره سلاحهاى ايرانى صحبتى كرديم . شاردن در فصل مربوط به فلزات و معادن ايران ( فصل هفتم ) مىگويد كه : « ايرانيان از سنگ چخماق در اسلحه خود و در آتش كردن استفاده نمىكنند . اينها يك قسم چوب دارند كه به‌جاى سنگ مزبور مصرف مىشود و همان نتيجه را از آن مىگيرند . . . « 3 » » آنها سرتاسر لوله سلاح را « يكنواخت و بيك ضخامت و مقاومت

--> ( 1 ) - شاردن ، جلد 4 ، صص 7 - 106 ( ترجمه للويد ، جلد 2 ، ص 1 - 270 ) . ( 2 ) - شاردن جلد 4 ، ص 127 ( ترجمه للويد ، جلد 2 ، ص 284 ) . ( 3 ) - شاردن ، جلد 3 ، ص 9 - 358 ( ترجمه للويد ، جلد ، ص 83 ) .