اكثر آنها را خانواده اللّه داد لاهورى ساخته است . از ويژگيهاى آنها يك كرسى سه‌گوش بلند است كه تزيينى محكوك دارد . يك اسطرلاب مغولى كه اخيرا به فروش رفت « 1 » داراى « عنكبوتى با سىونه ستاره ثابت ، پنج صفيحه براى عرض‌هاى متفاوت ( با سمتهايى كه در پائين خط افقيه كشيده‌شده و بعضى خطوط براى ساعات بابلى ) و در امّ آن فهرستى از عرض و طول جغرافيايى براى چهل و دو شهر و در پشت آن ( به غير از اطلاعات ديگر ) يك نمودار سين / كوسين ، درجات كوتانژانت ، و خطوطى است كه ارتفاع نصف‌النهارى خورشيد را در سرتاسر سال در عرض‌هاى 0 2 ، 6 3 ، 8 3 ارائه مىدهد . اين اسطرلاب را حامد بن محمد مقيم بن عيسى بن اللّه داد ساخته و تاريخ 6 ذوالقعده 1086 / 22 ژانويه 1676 دارد . وى دو اسطرلاب شناخته شده ديگر را نيز ساخته كه يكى از آن سال 1069 / 9 - 1658 و جزو دارايى كمپانى ساعت‌سازان و محفوظ در موزه گيلدهال و ديگرى از آن سال 1071 / 1 - 1660 كه در مجموعه‌اى خصوصى در پاريس است . دكتر ف . ر . مديسن اسطرلابى را كه امضاى پدر او محمد مقيم را دارد و در سال 1051 / 2 - 1641 ساخته شده ، توصيف و تشريح كرده است . درواقع تاريخ استادكارى و صنعتگرى اين خانواده را بايد تا موسس آن پيگيرى كرد كه در حدود سال 1570 م . اسطرلابى را با كلمات زير پديد آورد : « عمل استاد اللّه داد ، منجم لاهور « 2 » . » علم مكانيك و فن‌آورى باز به سفرنامه شاردن برمىگرديم كه گنجينه‌اى از اطلاعات درباره فن‌آورى دوره صفوى است . او توجهى درخور به صنعت كشاورزى مبذول داشته و اطلاعاتى مهم در بهره‌گيرى از آب و مهار آن ارائه داده است : « ايرانيان براى پيدا كردن آب پاى كوهها را مىشكافند و بعد از كشف رشته آبى ، آن را بوسيله قنوات زيرزمينى به فواصل هشت تا ده فرسنگى و بعضى اوقات بسى بيشتر هدايت مىكنند . و از نقاط بلندتر به مناطق پست‌تر جارى مىسازند تا آب بهتر جريان يابد . در فن كشف و هدايت آب ، هيچ مردمى در جهان به پاى ايرانيان نمىرسد . اين مجارى زيرزمينى بعضى اوقات نزديك به پانزده فاتوم ( 27 متر )

--> ( 1 ) - كريستى ( خريدار آن ) ، لندن ، كاتالوگ ، 10 نوامبر 1964 م . ص 4 و لوحه . ( 2 ) - مديسن ، Supplement ، صص 20 ، 22 ، و نيز جى . فرانك و م . مايرهوف ، اسطرلابهاى مغولان اعظم هند ( هايدلبرگ ، 1925 م . ) .