قزوين ، خراسان و مخصوصا در اطراف نيشابور و مناطق گرجستان و ارمنستان و نيز اصفهان ، يزد و شيراز . طبق نوشته تاورنيه شيراز « به دليل داشتن عاليترين شراب ايران شهرت داشت . » « 1 » انگور را در خمره‌هاى بزرگى تخمير مىكردند و سپس داخل بطريها ريخته و سربسته داخل جعبه‌هاى پر از كاه حمل مىكردند . يهوديان ، ارمنيان و زردشتيان در تجارت آن دست داشتند . شراب شيراز در نزد اروپائيان مشهور بود و شايد به همين دليل بود كه از سده هفدهم به بعد توليد آن افزايش يافت و توليد آن در انحصار افرادى خاص بود كه بويژه توسط ارمنيان انجام مىگرفت . تاورنيه در سال 1666 م . مقدار توليدى آن را براى اروپائيان 50000 من نوشته و بقيه را كه 100000 من بوده ، يهوديان براى صدور به هند توليد مىكردند . هند همچنان خواهان گلاب ، بهارنارنج و ميوه‌هاى گوناگون بود . لاكير در سال 1705 م . مىنويسد كه هر جعبه ده گالنى گلاب شيراز 120 شاهى و شراب شيراز 140 شاهى ارزش دارد ولى در سال 1658 م . هر جعبه كنياك محلى 100 شاهى از قرار گالنى 20 شاهى برآورده شده است . 2 - واردات ايران مهمترين قلم واردات ايران منسوجات بود كه يا به مصرف داخلى مىرسيد و يا به ممالك همجوار صادر مىشد . نوع برجسته و شاخص آن در وهله نخست پارچه‌هاى پشمى اروپا بود كه مخصوصا از انگليس و تا حدى هم از ونيز ، فرانسه و هلند و بيشتر از راههاى حوضه مديترانه وارد ايران مىشد . ولى كمپانى هند شرقى انگليس در همه ايام تلاش مىكرد تا فروش پارچه‌هاى خود را از طريق بندرعباس گسترش دهد . پارچه‌هاى متنوع پنبه‌اى هندى هم در درجه دوم اهميت بود كه تجار محلى و كمپانى هلندى تا حدودى هم كمپانى انگليسى آن را مىفروختند . بيشتر پارچه‌هاى اروپائى حاوى پارچه پهن ، ضخيم و سنگين با تاروپود محكم انگليسى بود كه نوع معمولى آنها ياردى بين 3 شيلينگ و 6 پنى تا 5 شيلينگ ارزش داشت و « لندرا » ناميده مىشد و اين اصطلاح را تجار ايتاليايى در اواخر سده شانزدهم كه براى نخستين‌بار در حوضه مديترانه ظاهر شدند ، به كار بردند . با اينكه پارچه‌هاى گوناگونى از حيث كيفيت ، بافت ، پوشش ، اتوگيرى و رنگاميزى وجود داشت ولى بطوركلى پارچه‌هاى حدود 40 ياردى و تا حدودى عريض ، در اواخر اين قرن رايج بود كه بين 4 فوت و 6 اينچ و 6 فوت پهناى آن بود و هر بار آن با پنج طاقه پارچه فروخته مىشد . ايرانيان رنگهاى شاد و روشن را ترجيح مىدادند و هر يا رد آن را از 3 تا 6 شاهى ( 10 شيلينگ -

--> ( 1 ) - تاورنيه ، جلد 1 ، ص 420 ؛ در مورد مقدار آن نگاه كنيد به همان ، ص 734 .