دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

239

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

با رنگهاى گوناگون بودند با طول 32 يا رد به ارزش 12 - 10 ليره در هر پوند و سالانه بين 600 تا 1000 يا رد و هر ياردى به ارزش 34 تا 36 شاهى فروخته مىشد و يا پارچه‌هاى كرسى بودند كه پارچه‌اى زبر و ضخيم به حساب مىآمد . قلع كه سالانه 4050 تن از آن در ايران مصرف مىشد و بيشتر از مالاكا مىآمد و هر من آن 50 - 48 شاهى ارزش داشت ؛ برنز كه خواهان نداشت ؛ جيوه كه خواهان زيادى نداشت و هر من آن 145 - 140 شاهى ارزش داشت . سرب نيز در انگلستان ارزان بود چون معدن داشت مثل آهن گيلان و همدان كه هر من آن 7 شاهى مىارزيد . مس كه براى ساخت انواع ظروف به كار مىرفت و پرتقاليان ورود آن‌را ممنوع كرده بودند و به ميزان زيادى از راه خشكى و از هند وارد مىشد : ورقه‌هاى آن از قرار منى 44 - 40 شاهى و شمش آن منى 36 - 34 شاهى ارزش داشت . چرم خام كه سالانه 400 - 300 قطعه از آن به فروش مىرفت و در زين‌ها و روى قاليها و سطلها و ظروف آشاميدنى ديگر كاربرد داشت و هركدام كه كيفيت و اندازه خوب مىداشت 80 - 50 شاهى مىارزيد . براى خز نيز خواهان زياد بود چون « در آن زمستان‌هاى سرد هر مردى يك يا دوتا از آن‌را در كت خود تعبيه مىكرد . » مقدار اندكى هم شنگرف به ارزش منى 224 - 180 شاهى ؛ قرمزدانه به ارزش منى 2400 شاهى ؛ مقدارى دندان گرازماهى ، سالى 100 - 80 من به ارزش منى 200 - 190 شاهى و بسّدهاى ( مرجانهاى ) درشت كه قابل فروش بود . زيورآلات هم از هر نوع خواهان داشت . از اجناس هندى كه به ايران وارد مىشد مىتوان به امتعه زير اشاره كرد : مس ، آهن و فولاد و فولاد در ايران بسيار گران بود چون ورود آن‌را پرتقاليان ممنوع كرده بودند و از راه خشكى و از هند وارد ايران مىشد . چلوار سفيد بطور اخص و پارچه هندى بطور اعم ، با كيفيتها و انواع مختلف و با قيمتهاى متغير و سود خوب در ايران خواهان داشت . كمربند كه انواع گوناگون آن در نواحى مختلف هند ازجمله آگره و پتنه ساخته مىشد و پارچه‌هاى الوان احمدآباد ، آگره و لاهور كه براى آستر كت و پوشش لحاف فروش خوبى داشت . شكر در بنگال ، سورات ، آگره و لاهور به عمل مىآمد و سالانه سيصد تن به ارزش هر منى 20 - 19 شاهى و نيز قند وارد ايران مىشد . شكر و قند را يا با كشتى و يا از راه خشكى وارد ايران مىكردند . انواع خشكبار نظير زنجبيل و « برگه آلوزرد » سالانه 1000 من خريدار داشت . خيار چنبر و نوعى داروى برگرفته شده از برگ پوشال نى و چوب عود از سوكوترا كه فروش محدودى داشت . زعفران از ديپول حدود 10000 من در سال و هل از كانانور حدود 2000 من و هر منى به ارزش 58 - 54 شاهى . صمغ از سيام به ارزش هر منى 70 - 64 شاهى و سالانه حدود 5000 من و نيل حدود 100 بار حمال كه نوع بيانه آن منى 3638 شاهى و نوع سركيوس آن منى 24 - 22 شاهى