شهرت داشت . چنين مىنمايد كه كل توليدات ابريشم در بخش نخستين سده دهم / شانزدهم نه فقط در ايران بلكه در اطراف مديترانه و جزاير اژه و ايتاليا هم افزايش يافته باشد . ابريشم يكى از اقلام مهم اقتصاد تركان شد و به افزايش عايدات خزانه عثمانيان كمك زيادى كرد و اين به غير از گمركات ، خدمات ، مال‌الاجاره ، انبار كردن و هزينه‌هاى ديگرى بود كه آنها از كاروانهاى وارده بر كشور دريافت مىكردند . صدور ابريشم براى ايران اهميتى درخور داشت چون ايران درعين‌حال‌كه عموما داراى موازنه نامطلوب تجارى با شرق بود ، با غرب موازنه‌اى مطلوب داشت . ايران از بابت فروش ابريشم پارچه وارد مىكرد و مهم‌تر از آن مسأله ضرب سكه بود كه بدون فروش ابريشم ضرب مسكوكات رايج ايران امكان نداشت . ايران صاحب معادن طلا و نقره نبود و چون صادرات كافى براى موازنه واردات اجناس پنبه‌اى ، ادويه و دارو از شرق وجود نداشت لذا اين موازنه بايد با پول و بخشى از احجار كريمه شرق تأمين مىشد . هرچه از سالهاى قرن دهم / شانزدهم مىگذشت بر حجم واردات نقره اروپا از آمريكاى جنوبى افزوده مىشد و همين در كنار عوامل ديگر باعث بالا رفتن قيمتها مىگشت و لذا فشارهاى تورم‌زا افزايش مىيافت و ايران به رشد نقره نياز مبرم پيدا مىكرد . ضمنا تركيه عثمانى هم بعضى از فشارهاى تجارى نامساعد را در شرايط اقتصادى و اجتماعى خود متحمل مىشد . واكنش تركان ممنوعيت صدور احجار كريمه به ايران و تأكيد بر تجارت پاياپاى پارچه به‌جاى ابريشم و يا ايجاد صنعت دولتى براى جايگزينى تجارت با ايران بود . اين واكنش‌ها و كنش‌ها در خلال سده دهم / شانزدهم بطور منفرد و يا در ارتباط مسائل ديگر به‌موقع اجرا گذاشته شد . هدف ديگر آنها تقويت اقتصاد تركان و تضعيف اقتصاد ايران بود و از براى اين كار از صادرات عمده آن جز در مواردى كه به نفع تركان بود ، جلوگيرى كردند و بدين‌ترتيب مستقيما عايدات ايران را كاهش دادند و بطور غيرمستقيم هم با محروم كردن آن از قدرت خريد مواد استراتژيك ، بر قدرت سياسى آن لطمه وارد ساختند . معهذا اين اقدامات هميشه كارآمد و موفق نبود ، چون اقتصاد اين دو مملكت رابطه تنگاتنگ باهم داشت . به‌علاوه ، تركان منابع تهيه ابريشم را بطوركافى گسترش ندادند و محدوديتهاى خود را نيز مؤثرا اعمال نكردند . بالعكس ، تمام دلايلى كه باعث شد تركان سلطه خود را بر تجارت ابريشم ايران اعمال كنند ، براى ايران هم پديد آمد ؛ ولى ايران به دليل ضعف سياسى و نظامى نتوانست فشار زيادى بر تركيه عثمانى وارد سازد . باوجوداين ، وضع موجود باوجود تأمل طولانى و حوصله‌مند شاه عباس اول نمىتوانست دوام بياورد . درعين‌حال‌كه اشتياق او براى تدارك امكانات تجارت خارجى با