دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
209
تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )
او همين بس كه گليويس استاد عاليمقام السنه شرقى ، از ميان تمام شاگردان خود ، او را سزاوارتر براى جانشينى خويش و اشغال كرسى تدريس دانشگاه تشخيص داده بود . عشق مشترك ايرانشناسى و تهيه گزارش دقيق و درست و مفصل از ايران كه تا آن موقع فراهم نيامده بود ما را با رشته محبت بهم پيوست و باهم تصميم گرفتيم كه در سال بعد به هزينه مشترك و تشريك مساعى باهم ، يك توصيف و تحليل كه در آن هيچگونه نكته شايان توجهى فراموش نشود ، از پايتخت صفوى فراهم آوريم . » پتى دولاكروا فرزند پتى ، مترجم حضور عربى و تركى در نزد پادشاه فرانسه بود . در سال 1653 م . متولد شد و كلبر او را براى يادگيرى زبانهاى عربى ، فارسى و تركى به كشورهاى اطراف مديترانه فرستاد و نيز مأمور جمعآورى نسخ خطى اين السنه براى كتابخانه دو روى ( Du Roi ) كرد . او دو سالى را در ايران ، مخصوصا اصفهان گذراند و پىير رافائل دومان علاوه بر اينكه در زمان بيمارى به پرستارى وى پرداخت ، بلكه كمكهاى زيادى در يادگيرى زبان فارسى به دو كرد . دولاكروا با راهنماى پير دراويش مولوى در اصفهان به يادگيرى مثنوى جلال الدين رومى پرداخت . آبه كاره ( Abbe Carre ) كه در سال 1674 م . دولاكروا را در بغداد ملاقات كرد تحت تأثير ولع بىاندازه او براى يادگيرى السنه شرقى قرار گرفت . پتى دولاكروا در سال 1680 م . به فرانسه برگشت و پانزده سال بعد بهجاى پدرش ، استاد زبان عربى در كالج دوروى در پاريس شد . او قبل از مرگش در سال 1713 م . ، در ميان آثار ديگرش ، ترجمهاى از زندگينامه تيمور تأليف شرف الدّين على يزدى تحت عنوان ظفرنامه و ترجمهاى از هزارويكشب را از متن تركى به فرانسه منتشر ساخت . ( اين كتاب ظاهرا بايد كتاب هزارويكروز به زبان فارسى باشد - م . ) سوئد هم در پارهپسين سده هفدهم با ايران روابط ديپلماسى برقرار كرد و سفير خود لودويچ ( لودويگ ) فابريتيوس ( Ludwich [ lLudvig ] Fabritius ) را به ايران گسيل داشت . او كه در سال 1649 م . در هلند متولد شده بود در سال 1660 م . و يا يك سال بعد همراه ناپدرىاش بيم ( Beem ) به روسيه رفت . لودويچ بعدا وارد ارتش روسيه شد و در عمليات نظامى عليه استنكا ( استپان ) رازين ، رهبر شورشيان قزاق ، شركت جست . در سال 1670 م . در منطقه ولگاى سفلى بدست قزاقها اسير شد ، امّا بعدا به ايران فرار كرد و تا پايان سركوبى شورش رازين در ايران باقى ماند . پس از بازگشت بهجاى اقامت در روسيه به سوئد رفت و تحت تابعيت آنجا درآمد . حكومت سوئد به سبب شناخت و اطلاع او از روسيه و ايران ، او را در سال 1679 م . سفير ويژه خود در روسيه و ايران كرد . شايد هدف اين مأموريت واداشتن شاه سليمان به حمله به تركان بود كه دارائيها هلنديها و سوئديها را در جنوب بالتيك به خطر