دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

205

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

يك هيأت سياسى از طرف دوك فريدريش از اهالى هلشتاين وارد ايران شد تا صنعت ابريشم خام را با شهر جديد التأسيس فريدريشتات ( Friedrichstadt ) برقرار سازد . وقتى نمايندگانى چون كروسيوس و بروگمان وارد اصفهان شدند ، نيكولاس يا كوبوس اورشى ( Overschie ) عامل كمپانى هند شرقى هلند با تحكم به اطلاع آنها رساند كه وى مأمور است با تمام قدرت از عمليات و اقدامات آنها جلوگيرى به عمل آورد . خصومت هلند و رفتار ناپسند بروگمان ادامه موفقيت را ناممكن ساخت و هيأت در دسامبر 1637 م . دست خالى به هلشتاين برگشت . آدام اولئاريوس ( اولشلاگر - ( Oelschlager منشى اين هيأت ، بعدها جزئيات اين مأموريت را با انشائى جذاب و شيوا تحرير كرد . يكى از افراد برجسته فرقه كاپوسن‌ها در ايران پىير رافائل دومان ( Pere Raphael du Mans ) بود كه در سال 1644 م . در معيت ژان باتيست تاورنيه ( Jean - Baptiste Tavernier ) زرگر و سياح معروف فرانسوى از بغداد وارد اصفهان گرديد . پىير رافائل كه رياضىدان بود در دربار ايران به گرمى استقبال شد و در نزد شاه عباس و پسر او شاه سليمان مورد عنايت قرار گرفت . پىير بارناباس يكى از كرمليت‌ها دربارهء او مىنويسد كه « 1 » « او هميشه از افراد برجسته مملكت برشمرده مىشود . » دومان در كنار انجام وظيفه مذهبى خود ، به يادگيرى زبان فارسى پرداخت و وقت زيادى را به جمع‌آورى اطلاعات درباره ايران و مردمش صرف كرد كه بسيار هم پرزحمت بود . او كتاب Estat de la Perse en 1660 ( دولت ايران در سال 1660 م . ) را براى استفاده كلبر ، وزير مقتدر فرانسه ، كه در آستانه تشكيل كمپانى هند فرانسه در سال 1664 م . درپى كسب اطلاعات راجع‌به ايران بود ، تحرير كرد . بقيه سالهاى عمر خود را ( او تا سال 1696 م . در ايران باقى ماند و در اين سال در 93 سالگى درگذشت ) در كمك به فرانسه و نيز سياحان آن كشور نظير فرانسوا پتى دولاكروا ( Francois Petis da la croix ) گذراند . پىير رافائل همچنين به شاردن كمكها كرد و تاورنيه هم در مورد اطلاعاتش از ايران بسيار مديون او بود ولى هرگز پاس اين دين خود را نگه نداشت . ژان باتيست تاورنيه در سال 1605 م . در پاريس متولد شد . او كه فرزند يك نفر زرگر ثروتمند بود ، همچون پىيترو دلاواله عشق سفر به‌سر داشت . او در بين سالهاى 1636 م . و 1665 م . شش‌بار از شرق ديدن كرد . چنان كه قبلا گذشت ، در سال 1644 م . در معيت پىير رافائل دومان از بغداد به اصفهان سفر كرد . تاورنيه در كتاب خود كه نخستين چاپ آن در سال

--> ( 1 ) - A Chronicle of the carmelites ، جلد 1 ، ص 398 .