مىگذرانيد . وارتما پس از چند ماه اقامت در « ارى » به هرمز برگشت و از آن‌جا با كشتى راهى هند شد . ورود آلفونسود آلبوكرك در رأس ناوگان پرتقالى در سال 1507 م . به هرمز ، از طريق دماغه اميدنيك ، بسيار مهمتر از ديدار وارتما از ايران بود . سيف الدين شاه دوازده‌ساله هرمز كه تحت قيمومت و للگى وزير بىباك و متهوّر خود خواجه عطار بود خبر ورود ناوگان پرتقالى را شنيد و نهايت تلاش خود را براى دفاع از هرمز به كار بستند . هنگاميكه آلبوكرك تسليم جزيره را درخواست كرد ، تقاضاى او بلافاصله رد شد . پرتقاليها دست به حملاتى زدند كه پس از جنگى سخت نتيجه داد . شاه جوان دست‌نشاندگى شاه پرتقال و پرداخت باج سالانه را پذيرفت . بسى برنيامد كه مأمورى از طرف شاه اسماعيل براى اخذ ماليات سالانه وارد هرمز شد . شاه و مشاوران او با حيرت و بهتى كه گرفتار آمده بودند با آلبوكرك براى پاسخ به شاه اسماعيل به صحبت نشستند . آلبوكرك در جواب توپ و تفنگ و نارنجك را نشان داد كه به شاه اسماعيل بگويد « اين پولى است كه پادشاه پرتقال به دو داده تا به شاهان دست‌نشانده خود اهداء كند . » « 1 » آلبوكرك به شتاب از گفته خود پشيمان شد و هداياى نفيسى همراه مأمور ايران به شاه اسماعيل فرستاد ؛ او در سال 1513 م . كه هنوز در روابط حسنه بين شاه اسماعيل و آنها تنش و تشنج برقرار بود ميگوئل فريرا ( Miguel Ferreira ) را با هدايائى گرانبها و پيام دوستى به سفارتشان نزد شاه فرستاد . ناوگان پرتقال تا سال 1508 م . در هرمز باقى ماندند و در اين ايام بعضى از ناخداهاى آلبوكرك اظهار نارضايتى كرده و با خواجه عطار دست به توطئه زدند . آلبوكرك كه با شورش آشكارى روبرو شده بود ، با اكراه جزيره را ترك گفت ، معهذا چنان به اهميت استراتژيك و بازرگانى آن پىبرده‌بود كه تصميم گرفت در نخستين فرصت بار ديگر آن‌را به تصرف خود در آورد . هنگامىكه در سال 1515 م . توانست ناوگان قوى تازه‌اى گرد آورد ، سروكله‌اش در هرمز پيدا شد و آنجا را اشغال و از آن خود كرد . ديرى برنيامد كه ميگوئل فريرا همراه سفيرى از دربار شاه برگشت . از آنجا كه شاه اسماعيل به تازگى از شكست چالدران بدست تركان عثمانى سر بر آورده بود و به سبب آنكه ناوگانى در اختيار نداشت مجبور شد مالك الرقابى پرتقاليان را بر جزيره هرمز برسميت بشناسد . ازاينرو آلبوكرك توانست پيمانى با ايران منعقد سازد و شاه هرمز را دست‌نشانده پادشاه پرتقال قلمداد كند . درعوض ، پرتقاليها در برگرداندن جزاير بحرين از

--> ( 1 ) - آلبوكرك ، جلد 1 ، ص 145 .