دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

185

تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )

از خود فرانمودند كه بيست سال بعد بار ديگر پشت دروازه‌هاى قسطنطنيه بودند . هرچند اين حمله درهم كوبيده شد ، ولى حملات ديگر همچنان ادامه يافت و در سال 1453 م . كه سالى پر از وحشت براى جهان مسيحى بود ، اين شهر سقوط كرد و امپراتورى بيزانس به پايان خود رسيد . ونيز كه از مدتها قبل روابط بازرگانى با شرق بهم زده بود ، از طرف عثمانيان به خطر افتاد . اين دولت شهر و ساير قدرتهاى اروپائى براى رفع اين خطر ، پيجوى حاكمى در شرق شدند تا همچون تيمور تركان را از عقب مورد حمله قرار دهد و اروپائيان هم در صورت امكان و به‌طور همزمان به تركان يورش ببرند . بالاخره آنها اين متحد را در وجود اوزون حسن ، حاكم آق‌قويونلوى ايران يافتند . اوزون حسن در سال 1458 م . با امپراتور ديويد طرابوزان متحد شد و با برادرزاده اوكيرا كاترينا ، دختر امپراتور ماقبل آخر ، كالويهانس ، ازدواج كرد . با اينكه تركان در سال 1461 م . بساط امپراتورى طرابوزان را درهم پيچيدند ولى نتوانستند اوزون حسن را شكست دهند و ساقط كنند . سينيوراى ونيزى در سال 1463 م . ل . كوارينى را به تبريز اعزام داشت تا اوزون حسن را به اتحاد با ونيزيان در حمله بر تركان فراخواند ولى در اين كار موفق نشد . سينيورا هشت سال بعد كاترينوزنو را با همان اهداف به ايران گسيل داشت ؛ كاترينوزنو سفيرى مناسبتر از كوارينى بود چون وى برادرزاده كيراكاترينا ( كه پس از ازدواج معروف به دسپينا خاتون شد ) بود . نتيجه اميدواركننده بود چون وى توانست اوزون حسن را براى جنگ با تركان متقاعد سازد . در اين جنگ با اينكه پيروزى نخستين از آن حكمران آق‌قويونلو بود ، ولى بعدا اوضاع برگشت و به ضرر اوزون حسن تمام شد . مع‌الاسف از سوى غرب به وسيله ونيزيان و يا قدرتهاى ديگر غربى حمله همزمانى صورت نگرفت . سينيورا در سال 1473 م . جوزافا باربارو را به تبريز فرستاد تا اوزون حسن را به حمله‌اى دوباره به تركان تشويق كند ، ولى دريافت كه حاكم تركمانان از شكست خود سخت اندوهناك است و علاقه‌اى به همكارى ندارد . باربارو به لحاظ ديگر ارتباطى عالى با اوزون حسن برقرار كرد . او توانست اكثر قسمتهاى ايران را بگردد و گزارشى ارزشمند از سفر خود فراهم آورد . در هرمز بود كه چندى بعد آفاناسى نيكيتين دلال معروف اسب را ديد ؛ او نخستين روسى است كه گزارش قابل توجهى از حضور او در اين بخش از ايران داريم « 1 » . تلاشهاى باربارو باعث شد تا اوزون حسن بار ديگر شمشير خود را بكشد ؛ و مأموريت باربارو با آمدن آمبروجيو كنتارينى

--> ( 1 ) - در مورد توصيف او از هرمز نگاه كنيد به : نيكيتين ، Khozbenie ، ص 21 و ميجر ، هند در قرن پانزدهم ، بخش 3 ، صص 9 - 8 .