دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

90

تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )

كه امپراتورى هوئى - تى ( Hui - ti ) نوه و جانشين تائى - تسو امپراتور مينگ كه چهار سال قبل مرده بود ، به همين زودى در سال 1402 م . به وسيله عموى خود يونگ - لو ( Yung - lo ) بر كنار خواهد شد . اطلاعات كافى درباره سياست يونگ لو نسبت به مغولان موجود بود . سلطان جديد جنگجوى كارآمدى بود و لذا انتظار مىرفت كه از رويارويى با تيمور سرافراز بيرون بيايد . تيمور طبق عادت هميشگى خود پيش از هر اقدام و تصميم بزرگ ، قوريلتائى راه انداخت . درباره اين قوريلتا كه در سپتامبر 1404 م . در دشت كانگل تشكيل شد ، كلاويخو ، سفير كاستيلى ، گزارشى ارائه داده است ؛ او به محض اينكه در اقامتگاه خود قرار گرفت ، همراه مشاوران خود در اين قوريلتا شركت جست . اين قوريلتا به يك قدرت‌نمايى تمام عيار و همه‌جانبه مبدل شد و در آن نه فقط به ترتيب عمليات نظامى عليه دشمنان داخلى تأكيد گشت ، بلكه تيمور اعتماد خود را به نيروهاى نظامىاش نيز ابراز داشت . تيمور افزون بر كنكاش نظامى ، از قشون خود - كه در آن گروههاى مختلف از چغتائيان ديده مىشدند - سان عظيمى ديد . در كنار اين قوريلتا ، ضيافتهاى باشكوهى برگزار شد و جشن ازدواج چند تن از شاهزادگان بخصوص شاهزاده الغ بيك نوهء محبوب تيمور برپا گشت « 1 » . در خلال جشنها و كنكاشهاى كانگل ، تدارك حمله به چين نيز كه تيمور آناتولى در پى تحقق آن بود ، به طور كلى ارزيابى گرديد . از اين رو نيروهاى او در كنار محور اصلى آن - يعنى چغتائيان - و با همراهى نيروهاى متعددى كه در اختيار داشت ، به زودى به راه افتادند . خود تيمور در 23 جمادى الاول / 27 نوامبر سمرقند را ترك گفت . فرمانهايى كه تيمور صادر كرد ، به طور كلى درباره حكومت و تشكيلات پايتخت و مملكت و نيز موازينى كه براى پيشروى و تهيه سيورسات بود ؛ و همه اين فرامين حكايت از يك غيبت طولانى مىكرد . تيمور برغم اوضاع جوى نامساعد ، با سرعت به پيش مىتاخت . او آق سولات را كه قرار بود زمستان را در آن بگذرانند ، حتى پيش از پايان ماه دسامبر ترك گفت . سرماى سخت و برف عرصه را براى سپاهيانى كه داراى باروبنه زيادى بودند ، تنگ مىكرد ؛ امّا از سوى ديگر يخبندان رود سيحون ، گذشتن از آن را راحت و آسان مىنمود . با وجود اين ، بارها اتفاق افتاد كه مردان و چهارپايان يخ مىبستند . تيمور در منتصف رجب 807 / ژانويه 1405 به اترار حدود 250 ميلى سمرقند رسيد . اين شهر كه نقطه جدايى كاروانهايى بود كه از راه مغولستان در شمال كوههاى تين‌شان به سمت چين مىرفتند ، ميعادگاه عمليات جنگى به حساب مىآمد . تيمور در قصر شاهى قرار گرفت . با اينكه او هنگامى كه مريض احوال بود - نظير زمانى كه از سفر هند برمىگشت - از تخت روان استفاده مىكرد ، ولى اين سفر طولانى ، اثرش را در فاتح بزرگ

--> ( 1 ) - رويمر ، شمس الحسن ، صص 3 - 21 .