دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
69
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
5 - افول آل مظفر شاه شجاع مظفرى اندكى پيش از مرگ ، ايلچيان رسمى نزد تيمور فرستاد و عطوفت و حمايت او را براى اعضاى خاندان خود خواستار شد . بىاعتمادى تيمور به حاكمان بيگانه و دسيسههايى كه بعضى از منسوبان شاه بيمار مظفرى نسبت به او نشان دادند ، باعث شد وى وقعى به اين توصيه ننهد . تيمور پس از درگيريهاى ارمنستان و گرجستان ، انتظار مىرفت كه تعقيب سلطان احمد جلايرى را در بين النهرين دنبال كند ، ولى تصميم گرفت كه پيش از همه نظم و ترتيب را در مناطق مركزى ايران كه در يورشهايش پيشبينى نشده بود ، برقرار سازد . از اين رو نامهاى به زين العابدين على فرزند و جانشين شاه شجاع فرستاد و اعلام وفادارى شاه شجاع را به او يادآورى نمود . از آنجا كه اين كار وى ثمرى نداشت ، لذا به سمت اصفهان راند و حاكم آنجا مظفر كاشى كليد شهر را به دو تسليم كرد . اصفهانيان از دست محصلان مالياتى تيمور بيش از حد صدمه ديدند و لذا عليه آنان شوريدند و با اين كار خود خشم تيمور را برانگيخته و موجبات قتل عام مردم شهر را - كه در بالا ذكر شد - فراهم ساختند . زين العابدين با رسيدن تيمور از پايتخت خود شيراز فرار كرد و تصميم گرفت راهى بغداد شود . او در نزديكى شوشتر با پسر عم خود شاه منصور روبهرو شد ؛ شاه منصور نخست با روى خوش پذيراى او گرديد ولى بعد اسيرش ساخته و به زندانش افكند . در اين شرايط شهر شيراز به راحتى در اختيار قشون جغتاى قرار گرفت . شاه منصور سپس به همراه عماد الدين احمد و ساير شاهزادگان مظفرى و حاكمان محلى ، در شيراز وارد دربار تيمور شدند تا به فاتح شيراز اعلام وفادارى كنند . تيمور همچون گذشته ، در اين مورد نيز تصميم گرفت تا اعضاى خاندان حاكمه پيشين را در مقام حاكمان فرودست خود ابقا كرده و به آنان مجال ادامه مقامشان را بدهد . در اين مورد يك چنين عملكردى مقرون به صرفه بود ؛ چون گزارشهايى از تهاجم توقتميش رسيد و تيمور به اجبار بىدرنگ به ماوراء النهر برگشت . تيمور اداره شيراز را به نصرت الدين شاه يحيى برادرزاده شاه شجاع واگذار كرد . بديهى است كه موفقيتهاى تيمور در ماوراءالنهر و ايران و حمام خون اصفهان و غارت شيراز هيچكدام درس عبرتى براى مظفريان نشد ؛ چون به محض اينكه چشم تيمور را دور ديدند ، دشمنى ديرينه خود را بروز دادند . شاه منصور يكى از شاهزادگان بيباك درصدد احياى قلمرو از دست رفته و كهن آل مظفر برآمد . او پيش از همه بر شيراز مستولى شد و شاه يحيى به اجبار به يزد متوارى گشت . سپس ابركوه را تصرف كرد ؛ ولى تلاش او براى استيلا بر اصفهان با موفقيت قرين نشد و لذا