زيبايى از خسرو و شيرين پديد آمد كه بىتاريخ است ولى قابل انتساب به پايان دوره جلايرى بين سال 1405 م . و 1410 م . است و به وسيله على بن حسن سلطانى در تبريز ( پايتخت مملكت جلايرى ) كار شده و امروزه در نگارخانه فرير است « 1 » . سنت جديد نگارگرى بىدرنگ در كتابخانه اسكندر در شيراز پيگيرى شد و در سالهاى 14 - 813 / 11 - 1410 در آنجا تصويرهايى از خمسه در ميان نگاره‌هاى دو گلچين معروف قرار گرفت كه براى اين شاهزاده تيمورى حامى هنرها تهيه شده بود . بنابراين مىتوان اشاره كرد كه تغيير موضوع در اين زمان نشانى از تغيير جهت در روح فرهنگى دربار آل جلاير بود . آل جلاير از نژاد مغول بودند و لذا ادعاهاى جانشينى مستقيم سنت ايلخانى را داشتند ؛ امّا آنان در يك محيط كاملا ايرانى زندگى مىكردند و در جايگاه خود در پيشبرد هنر و پشتيبانى از نويسندگان و هنرمندان سهيم بودند . سلطان شيخ اويس ( 76 - 757 / 74 - 1356 ) از مشوّقان برجسته در بناسازى به شمار مىرفت و دوست محمد صحبت از حمايت او از شمس الدين نقاش معروف كرده است « 2 » . در زمان سلطان احمد جلاير دوره‌اى شروع شد كه منابع ادبى مستقيما در پيوند با نسخ خطى مصور و مذهّب باقيمانده ازاين دوره قرار گرفت . احمد در سال 784 / 1382 حكومت عراق و آذربايجان را در اختيار خود گرفت و تا زمانىكه بر بغداد و تبريز تسلط داشت ، اين‌دو شهر به ترتيب پايتختهاى او محسوب مىشد . در سال 1383 م . در تبريز سكه به نام او ضرب شد ، ولى توقتميش امير آلتين اردو در سال 787 / 1385 بر شهر استيلا يافت و در سال 788 / 1386 هم تبريز در اختيار تيمور قرار گرفت و ميرانشاه حاكم آنجا شد . تبريز تا زمان مرگ تيمور در سال 807 / 1405 در دست تيموريان بود و در اين تاريخ به مدت يك سال به دست شروانشاه افتاد . اهالى شهر در سال 1406 م . از سلطان احمد استقبال كردند ، امّا وى فقط تا سال 813 / 1410 در آنجا دوام آورد و قرايوسف قراقويونلو او را شكست داد و به قتل آورد . بغداد تا سال 795 / 1393 در دست سلطان احمد بود و در اين سال تيمور آن را تسخير و غارت كرد و سلطان احمد به سوريه و بعد به مصر پناه برد ؛ ولى باز برگشت و تا سال 803 / 1401 شهر را در اختيار گرفت ، امّا در اين تاريخ باز شهر به دست تيمور افتاد و سلطان احمد به نزد سلطان بايزيد عثمانى پناه برد . نسخ خطى باقيمانده از سالهاى 1386 تا 1388 م . ، 1392 م . ، 1396 م . و 1399 م . - كه براى سلطان احمد كار شده - همه در زمانى بود كه بغداد در اختيار او قرار داشت . استاد برجسته دربار سلطان احمد ، عبدالحى شاگر شمس الدين بود تا اينكه در سال 795 / 1393

--> ( 1 ) - آقا اوغلو در مجله AI ، جلد 4 ، ( 1937 م . ) ، صص 81 - 478 كه تصوير پنج نگاره معاصر با متن را ارائه مىدهد . و نيز نگاه كنيد به : سچوكين ، نسخ دوره تيمورى ، ص 58 ؛ گرى ، نقاشى ايران ( 1961 م . ) ، صص 5 - 53 . ( 2 ) - بينيون ، , ed al , Persian Miniature Painting ص 184 .