زمستانى پشت ايوان شمال غربى در مسجد جامع است « 1 » . اين بنا در سال 851 / 1444 به دستور سلطان محمد فرزند بايسنقر ساخته شد كه از سال 851 / 1446 تا 855 / 1451 در اصفهان حكومت مىكرد . اين بنا با طاق و تويزه كه با هيجده مجردى كوتاه مربعى حفاظت مىشود ، عمارت حجيمى است . قابهايى كه در وسط هر كدام از طاقها گذاشته شده نورگير است و روشنايى را وارد بنا مىكنند ؛ و ارتفاع كوتاه سرسرا هم براى فرار از سرماى زمستان تعبيه شده است . معمار اين عمارت فردى به نام شيخ حسن بن شرف الدّين از اهالى رويدشت در نزديكى كوهپايه در شرق اصفهان بود . تجديد فعاليت معمارى با ابتكار تركمانان صورت گرفت . تبريز در سال 1435 م . تختگاه تركمانان قراقويونلو شد و جهانشاه در سال 856 / 1452 اصفهان را اشغال كرد . در همان سال درب امام ساخته شد تا مقبره امام‌زاده ابراهيم بطحا و زين العابدين را دربربگيرد . بيشتر قسمتهاى آن در دوره صفوى مرمت شده و تغيير يافته و در اصل گنبدخانه‌اى بوده كه در جلو آن يك هشتى و مدخل وجود داشته است « 2 » . اين مدخل مدتهاى مديد از شاهكارهاى كاشيكارى برشمرده مىشده است ( لوحه a 30 ) . از آنجا كه تركيب‌بندى آن نشان‌دهنده مدخل دورهء صفوى است ، لذا اهميتى بايسته دارد . قالبريزى تراشدار تعيين‌كننده قطاع قوس آنست و بر ستونهاى سنگى كوتاه تكيه دارد . طاقچه مدخل به گونه نيمه‌اى از گنبدخانه مربعى اجرا شده و در آن نقطه انتقال به طاقگان نيمكره‌اى ، با دو قوس سكنج - كه هر كدام داراى يك قوس مشرف بدانست - بدست آمده است . تويزه‌هاى فرعى از شانه‌هاى قوس و نوك هر قوسى سر درآورده و پايه ستاره شكلى را براى طاقگان نيمكره‌اى ايجاد كرده است . ولى كردوكار تويزه‌ها به احتمال يك كردوكار ساختگى است چون پاطاق واقعى طاقگان در پاطاق قوسها هم كه خود متمايل به جلو است ، رخ داده است . كاشيكارى آن از كيفيت والايى برخوردار است . نوارى از كاشيكارى موزائيك با شكلهاى چليپائى و ترنجى و داراى شاخ و برگ گياهى و اسليمىهاى برگى نوك تيز قوس را قاببندى كرده است . ازاره‌اى از كاشىهاى چندرنگى پنج ضلعى در پيرامون جداره و اندرون طاقچه كشيده شده است . قاببندهايى با گلهاى قرينه كه از گلدان سربرآورده ( لوحه a 30 ) مشرف بر درب است و اين درب هم به جاى جداره چوبى محكوك نشسته است . دو سمت ديوارهاى اندرونى با كاشيهاى موزائيك چندضلعى

--> ( 1 ) - گدار ، « تاريخ مسجد جامع اصفهان » ، صص 245 به بعد . هنرفر ، گنجينه ، صص 3 - 121 . ( 2 ) - گدار ، « اصفهان » . همچنين نگاه كنيد به هنرفر ، گنجينه ، صص 353 - 243 ، در خصوص خواندن دوباره و تصحيح شده‌اى از كتيبه مدخل كه نام جهانشاه و سلطان محمد تيمورى را در خود دارد . سلطان محمد در سال 855 / 2 - 1451 درگذشت و لذا در اينجا نمىتوان تفسيرى متقاعدكننده از ورود نام او بدين كتيبه ارائه داد .