مىشد ، مثلا در اصفهان ازاين اجاره‌ها موجود بود ) و نيز خدماتى چون ميخانه‌ها و بيت‌اللطف‌ها مىپرداختند « 1 » . درآمدهاى بنيچه در ايالات خالصه نظير ساير مالياتها وارد خزانه شاهى مىشد و در ساير ايالات بخشى از خزانه عامره را تشكيل مىداد و درهر صورت شاه بود كه مستقيما از بنيچه مستفيض مىشد « 2 » . ماليات توليد ابريشم و پنبه ارزش ويژه‌اى داشت . طبق نوشته شاردن حاكم از محصول آنها مبلغى معادل يك سوم محصول دريافت مىكرد البته به غير از اين صدور ابريشم يكى از مهمترين امتيازات و منافع سلطنتى را تشكيل مىداد . ارزيابى يكسان نرخ بنيچه از نظر ديگر به نفع خزانه عامره بود . اگر توليدكننده‌اى خاص از پرداخت ماليات بنيچه معاف مىشد ، اين مسأله به هيچ‌وجه از درآمد مالياتها كم نمىكرد ، چون همان ميزان معافى را اعضاى ديگر اصناف بايد مىپرداختند « 3 » . طبق اظهار هينتس ، مىتوان دريافت كه مالياتهاى بعضى از صنايع شهرى نوعى ماليات پنهان بر صناعت بود . مثلا كسى پوست بز و يا گوسفندى را براى دباغى به دباغخانه‌ها تحويل مىداد و طبق معمول پوست دباغىشده را تحويل مىگرفت ، حق‌الزحمه آن تا حدودى بيشتر از ميزان ارزش ماليات صنايع بود كه در اين صورت خزانه عامره مدعى مابه‌التفاوت آن مىشد « 4 » . البته اين مسأله در همه موارد و يا در مورد همه صنايع رخ نمىداد . اين امر جريان برخى از مواد خام مورد ادعاى مأموران مالى را مىپوشاند . مثلا مىتوان از مالياتهايى صحبت كرد كه در موقع كشتار چهارپايى قابل پرداخت بود . افزون براين محصول اين صنايع شهرى هميشه موضوع تدابير مالى با عنوان طرح بود كه از زمان مغولان توسعه يافته بود . عامه مردم مجبور بودند اين مواد خام را با قيمت تصنعى پايين به اداره مالى ( در ضمن به صنعتگر ) بفروشند و متناوبا بعضى از محصولات را با قيمت نابرابرى از اداره مالى بخرند « 5 » . اين مسأله و مثلا تمهيدات ديگر ، به مأموران مالياتى مجال سوءاستفاده زيادى مىداد و سندى به تاريخ 981 / 1573 حاكى از فروش اجبارى محصولات كارخانه صابونپزى در نيريز است « 6 » . دراينجا بحث راجع به تمام مالياتهايى را كه در قرن دهم / شانزدهم تمغا ناميده مىشد و در

--> ( 1 ) - كمپفر ، ص 94 ؛ درباره بنيچه نگاه كنيد به : تذكرة الملوك ، صص 81 ، 83 ؛ هينتس ، « S teuerinschriften » ، ص 764 . ( 2 ) - كمپفر ، در همه صفحات ؛ مينورسكى ، تذكرة الملوك ، ص 180 ؛ دومان ، ص 33 . ( 3 ) - مينورسكى ، تذكرة الملوك ، ص 83 . ( 4 ) - هينتس ، « Das Steuerwesen Ostanatoliens » ، ص 196 ، به نقل از بركان ، « عثمانلى دورنده » ، صص 185 ، 194 . ( 5 ) - پطروشفسكى ، كشاورزى ، جلد 2 ، ص 289 ؛ بوسه ، Untersuchungen ، سند شماره 5 ؛ اوبن Note Preliminaire ، صص 17 به بعد ؛ لمبتن ، مالك و زارع ، ص 102 ؛ هينتس « S teuerinschriften » ، ص 754 . ( 6 ) - احمد اقتدارى ، « فرمانى از شاه طهماسب صفوى » ، FIZ ، جلد 12 ، ( 1343 ش . ) صص 22 - 319 .