« تيول » او را ) را جمع‌آورى كنند يا اينكه عمال مالياتى بايد اين كار را انجام دهند ؟ ( هردو تعريف را حكومتها متحقق مىساختند : يعنى مأموران مطيع حاكم هستند ) . پاسخ به اين سؤال ما را تا حدود زيادى به ميزان قدرتى كه تيولدار در منطقه متصرفى خود به دست مىآورد ، رهنمون مىسازد . بديهى است افرادى كه بخشى از اراضى را به‌عنوان تيول دريافت مىكردند ، در دوره پايين سلسله مراتب تيولداران قرار داشتند . براى آنان دو نوع پرداخت مترتب بود : يا مبلغ معينى پول از يك منبع خاص به آنان پرداخت مىشد و آنان مىتوانستند سالانه مدعى آن باشند و يا اينكه مستمرىشان به طور سالانه براساس محصول گواهى استخدام تعيين مىشد . در هردو مورد ( كه اين امر در مورد تيولهاى نسبتا سودآور بسيار خوب بود ) ديوان مالى مركزى براتى با مبلغ مشروط صادر مىكرد تا از منطقه مالياتى مربوط جمع‌آورى شود ؛ گيرنده برات مجبور بود آن را در محل مزبور نقد كند و به همين دليل طبقه گيرندگان برات اغلب در تقابل با تيولداران بزرگ بود . در مورد اول ، اين حواله خودبه‌خود تنفيذ مىشد ، تا آنجا كه فرمانى كه رويه متفاوتى را پيش رو نهند ديگر وجود نداشت ؛ حواله ثابت از اين نوع را همه ساله مىناميدند . اكثر براتها به احتمال با روش « همه ساله » صادر مىشد . يك روش ديگر نيز وجود داشت كه « يك ساله » بود و در صحبت از ادرار از آن سخن رانديم : دراين موارد حواله هرساله تجديد مىشد « 1 » . مستمريهايى كه با برات معين مىشد ، مواجب ( يعنى حقوق ، درآمد ) نام داشت . اين مواجب معمولا در عمل اندكى از ارزش واقعى برات كمتر بود . مواجب يك نفر برات گيرنده زيردست در قالب انواع گوناگون حواله كوچكتر تعيين مىگشت و بدتر از همه مناطقى كه براى پرداخت درنظر گرفته مىشد بسيار دور از دسترس گيرنده برات بود ؛ و او به دليل هزينه بيشتر و صرف وقت عملا نمىتوانست بدانجا سفر كند . همين امر منبع خاصى از سودآورى را توسعه مىداد . افراد ثروتمند براتهاى صادره را به قيمت كمتر از خود مبلغ برات مىخريدند و بشخصه و يا به وسيله نمايندگانشان كل مبلغ مزبور را در محل گردآورى مىكردند . اين روش بخصوص با استخدام سربازان صورت مىگرفت « 2 » . جنگجويان قزلباش قرن دهم / شانزدهم هنوز در « تيولهاى » ايل خودشان ( يا رهبر ايل ) شريك بودند و اين مسأله شباهت زيادى به اقطاع نظامى دوره مغولان داشت . بعدها دولت از طريق صدور حواله‌هايى مستمرى آنان

--> ( 1 ) - از نوشته مينورسكى در تذكرة الملوك ، ص 29 مشخص مىشود كه پرداخت تيول تحت تأثير نظام برات بوده و همه ساله و يك‌ساله موارد خاص برات بودند . بعدها مفهوم تيول به حكام ، مأموران عاليرتبه يا دون‌پايه و همه گيرندگان فرودست مواجب اطلاق مىشد تا آنجا كه مواجب آنان به شكل حواله پرداخت مىشد . به نظر ما اين مسأله نبايد چندان قرين به يقين باشد ( با توجه به تيول ، برات و همه ساله ) چون شيوه‌ها اساسا با يكديگر متفاوت بود . رجوع كنيد به كمپفر ، ص 96 ؛ شوستر - والسر ، Das safawidische Persien ، ص 38 . ( 2 ) - شوستر - والسر ، Das safawidische Persien ، ص 34 ، به نقل از كمپفر ، ص 75 .