زمانى كه رقيبان مقتدر حالت تهاجمى پيدا كردند ، مصيبت بالا گرفت . يكى از ويژگيهاى اساسى دولت تيمورى ، نظام فئوداليسم بود كه به عنوان پايه و اساس مادى براى سيستم نظامى عمل مىكرد . نخستين بهره‌گيران اين نظام ، شاهزادگان و اميران و فرماندهان والاى نظامى و رؤساى ايلات بودند . از آغاز سلطنت شاهرخ با نهادى به نام سيورغال مواجه هستيم كه نوع تحول‌يافته اقطاع پيشين بود . اين اصطلاح از نظر ريشه‌شناسى ، چنان‌كه پيشتر هم متوجه شديم ، نشاندهندهء نوعى بخشش و هديه و نيز « عمل بخشيدن » و يا « جايزه‌اى » بود كه حاكم به شخص تحت الحمايه و خادم خود مىداد . سيورغال بالفعل اشاره به واگذارى منطقه‌اى به گونه فيف بخصوص فيف نظامى بود كه تعهد خدمت در سپاه اربابى را به دنبال داشت و در ضمن شمارى از جنگجويان مسلح ثابتى را در اختيار مىگذاشت . گيرندگان سيورغال در جاى خود از پرداخت عوارض و ماليات در منطقه خود معاف مىشدند ، ولى حق داشتند به نفع خود بر مردمى كه البته از اين نوع امتيازها محروم بودند ، خراج وضع كنند . اين بخشودگى بر خلاف اقطاع ، نه فقط شامل حال قلمرو مالى قدرتهاى مركزى ، بلكه قلمرو ديوانى و حقوقى آنان نيز مىشد . يكى از ويژگيهاى خاص تشكيلات تيمورى ، وجود سيورغالهاى بسيار وسيع از اين نوع بود كه كل ايالات را دربر مىگرفت . سيورغال در جاى خود ويژگى موروثى پيدا كرد و فقط محدود به سيورغال‌داران نظامى نمىشد بلكه به شهروندانى نظير صاحب‌منصبان مذهبى و سركردگان و رجال هم تعلق مىگرفت . تاكنون سازمانبندى ساختار حكومتى تيمورى به قدر كافى بررسى و تحقيق نشده است . با اينكه نمىتوان فرض كرد كه اين ساختار در سرتاسر دوره كامل سالهاى 807 / 1405 تا 913 / 1507 و يا حتى در ميان دولتهاى مختلف موجود همجوار به مفهوم وسيع كلمه هماهنگ باقى نماند ، ولى با وجود اين مىتوان با شواهدى اشاره كرد كه بعضى از ويژگيهاى اساسى آن مشترك بود ؛ همانند نفوذى كه عناصر مختلف در سازمانبندى جوامع بر مردم اعمال مىكردند و يا دودستگى بين ترك و تاجيك كه به هرحال موجود بود . توجه و دقت اجمالى به مهمترين قدرتهاى موجود در بين نهادهاى عالى امپراتورى در زمان سلطان حسين بايقرا ، تصوير عمومى روشنى را ارائه مىدهد « 1 » . بدنه عالى تشكيلات هرات « ديوان بزرگ امارت » بود كه پيشتر از آن ياد كرديم . « ديوان امارت تواجيان » نيز در كنار آن پديد آمد و به ظاهر با « تواجى ديوانى » كه بارها بدان اشاره رفته ، يكى بوده است « 2 » . در ميان ساير عنوانهاى اين نهاد ، عنوان « تورك ديوانى » نيز شايان توجه است ؛ چون

--> ( 1 ) - رويمر ، Staatsschreiben ، صص 72 - 169 ؛ طغان ، « عليشير » . ( 2 ) - نگاه كنيد به : جى . دنى . « Osmanli ancien Tovija » در JA ، جلد 221 ( 1932 م . ) ، صص 61 - 160 ؛ TMEN ، جلد 1 ، صص 4 - 260 .