دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
123
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
انجام ندادند و پس از آن هم حاكمان تركمان نتوانستند حكومت پايايى در خراسان داشته باشند . چيزى نگذشت كه بين ابو سعيد و جهانشاه روابط دوستانه برقرار شد ، چون هردو در داخل قلمرو خود به قدر كافى مشكلاتى داشتند كه نتوانند به يكديگر بپردازند . از اين رو در سالهاى 1461 م . ، 1463 م . ، 1465 م . و 1466 م . ايلچيان تركمانان وارد هرات شدند و به گرمى پذيرايى گشتند . از اين زمان به بعد ، رشته حوادث در جهت تحكيم قدرت ابو سعيد پيش رفت . او در بهار سال آينده علاءالدوله ، ابراهيم و سلطان سنجر بن احمد بن عمر شيخ را در نزديكى سرخس شكست داد . وى سنجر را كه به دستش افتاده بود به قتل رساند ، ولى دو شاهزاده ديگر موفق به فرار شدند كه البته چندى بعد هردو جانبهجان آفرين تسليم كردند ؛ ابراهيم در مدت چند ماه و پدرش هم سال بعد از دنيا رفت . از اينها گذشته ، محمود پسر بابر هم در همان زمان درگذشت و ابو سعيد توانست قدرت و موقعيت خود را هرچه بيشتر مستحكم سازد و از دست رقيبان متعدد راحت شود و حتى گستره فعاليت خود را تا مازندران و سيستان بكشاند . دراين هنگام شاهزاده حسين بايقرا ( متولد 842 / 1438 ) از نوادگان عمر شيخ ، كه پيشتر در خوارزم مىزيست در صحنه سياسى خراسان ظاهر شد . وى پس از عقبنشينى جهانشاه از هرات ، توانست حاكم او را در گرگان كه حسينعلى بيك سعدلى نام داشت و به عنوان رئيس يكى از مهمترين ايلات قراقويونلو شناخته مىشد ، در هم شكند و گرگان را جزو متصرفات خود سازد . با اينكه حسين بايقرا در آغاز كار سلطنت ابو سعيد را تأييد مىكرد ، ولى به محض اينكه ابو سعيد در سال 1460 م . درگير سركوبى شورشى در ماوراءالنهر گرديد ، موقع را مغتنم شمرده و مازندران را اشغال كرد و در ذوالقعده سال 865 / سپتامبر 1461 هرات را به محاصره كشيد . با اينكه موفقيت او چندان پايا نبود و بعد از آن مجبور شد در خوارزم پناه بگيرد ، امّا سرانجام در سال 868 / 1464 توانست به خراسان حمله برده و بدون برخورد با نيرويى آنجا را غارت كند . ابو سعيد قدرت را با كمك ازبكان به دست آورد . با وجود اين ، تهاجمات ازبكان در ماوراءالنهر به موازات رود جيحون در زمان سلطنت ابو سعيد متوقف نشد . همان ابوالخير خان كه چند سال پيش از ابو سعيد در برابر عبداللّه به حمايت برخاسته و با دختر الغ بيك وصلت كرده بود ، در سال 859 / 5 - 1454 در شورش اويس بن محمد بن بايقرا عليه ابو سعيد به كمك او شتافت و ابو سعيد را شكست سختى داد . شاهزاده تيمورى ديگر ، محمد جوكى بن عبداللطيف در سال 865 / 1461 طغيان كرد و از طريق ماوراءالنهر به پيشروى پرداخت و به هركجا رسيد غارت كرد و سرانجام در شاهرخيه اقامت گزيد ؛ و ابو سعيد نيز در آنجا او را از نوامبر 1462 م . به محاصره كشيد . خطر از سوى مغولان نيز بار ديگر برخاست ؛ ليكن اين خطر پس از شكست دو هجوم