تشكيلات مستقر در خود يك سرزمين است كه واقعا مىتواند نظم را در آن سرزمين برقرار كند . ازاين‌جهت حاكم تسليم‌شدهء بين النهرين را به‌عنوان حكمران ايران منصوب كردند [ و او از نظر اهميت و خصوصيات كارش فصل جديدى را در تاريخ اين منطقه به وجود آورد ] . كوشش خليفه هشام در سال 117 ه / 735 م ، در جهت هشدار حاكم خراسانيش مبنى بر اينكه به علت تبليغات افزايندهء عباسيان ، ايران را مجددا تحت نظر عراق قرار دهد ، « 89 » نتيجه‌اى نبخشيد . دگرگونيهاى سالهاى 32 - 129 ه / 50 - 747 م و اهميت رشد اقتصادى و معنوى سرزمين ، از اواسط قرن دوم هجرى قمرى / هشتم ميلادى ، تقسيم‌بندى ديگرى خارج از معيار كنونى تشكيلات را ضرورى ساخت : نواحى طبيعى ايران در كار تقسيم‌بندى مناطق كشور ازاين‌پس مجددا به قوانين قديمى خود بازگشت . حدود آن با وجود تغييرات مختصر مرزى در طول زمان مورد بررسى ، به طور كلى ثابت ماند ( و تا زمان كنونى نيز ثابت باقى مانده است ) . درحالىكه براى تعيين دقيق‌تر حدود آن بر روى نقشه ، « 90 » مىبايست در ذيل ، برخى توضيحات اساسى ارائه شود . در جنوب غربى كشور ، مرز شرقى عراق ، و نقطه مركزى سلسله جبال زاگروس ، و استان كم‌جمعيّت و غير قابل دسترس خوزستان كه مركز سياسى آن اهواز بود ، « 91 » قرار داشت . از جانب شمال و شمال غربى تا استان واقعا صعب العبور مردمانى كه بيشتر كرد و گور ( انى ) بودند و واقعا به‌سختى تسليم

--> - دور تر بحرين و عمان ، به حكومت بصره و كوهستان [ قهستان ] اسپهان ، رى تا دامغان و طبرستان به حكومت كوفه تعلق يافت ) . - رجوع كنيد به : ( طبق ابن خلدون III ، ص 17 - 10 ) . Kremer , C . G . I 111 , 162 ( 89 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1574 . ( 90 ) براى اطلاعات بيشتر البته رجوع كنيد به : Le Strange , Lands , Schwarz . . ( 91 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 88 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، ج 1 ، ص 170 و بعد . - وضع دقيق مرزها را در نقشه‌هاى ضميمه مىيابيد . رجوع كنيد همچنين به : Le Strange , East . Cal . ؛ توصيفى از مسير مرزها را شوارتز ارائه مىدهد رجوع كنيد به : Schwarz IV , 289 - 445 ( به‌ويژه ص 292 - 289 ) .