از نقطه‌اى تقريبا شمال مصب رود اترك ( در گرگان ) خطى به طرف شرق از فراوه ( گرگان ) ، « 59 » و سپس به‌طرف جنوب شرقى از نسا و ابيورد ( باورد ، خراسان ) كشيده مىشد كه حوالى شمال شرقى مرو به آمودريا [ جيحون ] مىرسيد . اين رودخانه تا سال 86 ه / 705 م مرز غربى قلمرو تركان را مشخص مىكرد و بعدها مسير وسطاى آن نيز مرز خراسان را تشكيل مىداد . « 60 » اعراب تا سال 31 - 30 ه / 52 - 651 م اينجا را به تصرف درنياوردند ، درحالىكه قلمرو ساسانى بدانجا نيز كشيده مىشد . قبل از آن و همچنين بعد از آن مرو الروذ [ مرو الرود ] ( در مرغاب ميانى ) مرز ايالت شمال شرقى بود ؛ بادغيس و پوشنگ ( بوشنج ) و غيره از هرات ( جنوب مرغاب ) تحت فرمان يك « وزورگ » ( - ربّا ) قرار داشت . هرات در قلمرو هياطله ؛ گوزگان ( ان ) [ جوزجان ] ، طالقان « 61 » و پارياب [ فارياب ] جزو طخارستان بود . « 62 » در اثر جنگهاى مستمر با حكّام كوچك در كوهستانها ، به‌ويژه با ژونبيل ، « 63 » مناسبات نامشخصى در اين نقاط حاكم بوده است . ابتدا پس از تسلّط قتيبه بن مسلم در ايران بين سالهاى 86 و 96 ه / 705 و

--> - رجوع كنيد همچنين به : F . Kolacek : Etait l'Ouzboi pendant les temps historiques un ancien lit de l'Amou - Daria ( in den : Spisy با يك نقشه ) . - vydavane Prirodovedeskou fakultetou Masarykovy University 81 , 1927 و نيز متون قديمى ديگر . Albert Herrmann : Alte Geographie des unteren Oxusgebietes , ( Berlin 1914 ) , S . 31 - 38 ; Moskau V . Lochtin : Reka Amu - Dar'ya i eja drevnee Soedinenie s Kaspijskim morem , ( رودخانه آمودريا و ارتباط قديمى آن با درياى خزر ) ، ( St . Petersburg 1879 ) 1906 , ( مسيرهاى قديمى آمودريا و مسايل آن ) D . D . Bukinic : , , Starye rusla Oksa i amu - dar'inskaja problema'' ( Bibl . Chlopkovago dela IV ) . ( 59 ) . مرزهاى مقابل غزّ ( اغزها ) : اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 273 . ( 60 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 152 ( حدود سال 284 ه / 897 م ) . ( 61 ) . محل نزديك مرو الروذ ، غير از طالقان واقع در شرق قندوز است : حدود العالم ، ص 332 . ( 62 ) . Barthold , Turk . 66 - 68 حدود العالم ، ص 332 و Herzfeld , Khor . 119 ( 63 ) . رجوع كنيد به ص 35 جلد اوّل كتاب حاضر .