سال 18 ه / 639 م ، « 32 » اسپهان در سال 21 ه / 642 م ، « 33 » رى در سال 22 ه / 643 م ، « 34 » قومس در سال 22 ه / 643 م ، « 35 » گرگان در سال 22 ه / 643 م « 36 » و طبرستان « 37 » علاوه بر ماليات ، تعهدات ديگرى نيز تعيين شده بود : مانند مسكن دادن ، نگاهدارى و راهنمايى مسافران و يا ساكنان مسلمان آنجا ، همچنين پشتيبانى از اعراب در جنگها ( « به استثناى منازعات داخلى » ! ) « 38 » و انجام خدمات و مشاوره و راهنمايى به حكام جديد محلى ( هم از نظر سياسى و هم از لحاظ اقتصادى ) . توهين به يك فرد مسلمان مجازات سختى داشت ؛ و قتل يك مسلمان با مجازات مرگ همراه بود ، از بديهيات اجازهء شركت در مراسم عبادت و يا شركت در ساختن مساجد بود ، « 39 » در آسياى ميانه شكستن « پيكرهء بتها » ( حتى بودايى ) نيز بدان افزوده شده بود . « 40 » هر قرارداد ، در هر منطقه تمام ساكنان را موظف به اجراى آن مىكرد : اگر حتى يك نفر در اجراى آن تخطى مىكرد ، آن قرارداد اعتبار خود را براى كل منطقه از دست مىداد « 41 » و از آن طريق شرط حمايت ( و لذا همچنين حالت صلح ) نيز به پايان مىرسيد . برعكس اگر كسى در محل معينى اسكان مىيافت ( چنانچه اين امر صريحا مشخص شده بود ) ، خودبه‌خود قرارداد شامل او مىشد ، « 42 » درحالىكه

--> ( 32 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2633 . ( 33 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2641 . ( 34 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2655 و بعد . ( 35 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2657 . ( 36 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2658 . ( 37 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2659 ( در هر صورت در اينجا با قبول خودمختارى كامل اسپاهبذ ، به‌شرط آنكه آرامش را مراعات كند ) . ( 38 ) . حدود سال 19 ه / 640 م : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 373 . ( 39 ) . در خراسان در حدود سال 33 ه / 654 م : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 406 . ( 40 ) . شاش ( چاچ - تاشكند ) حدود سال 88 ه / 707 م : بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 421 . ( 41 ) . بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 406 ؛ طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2470 ( بين النهرين ) ، ص 2605 ( رى ) . ( 42 ) . گرگان ، در سال 22 ه / 643 م ، طبرى ، تاريخ ، ج 1 ، ص 2658 .