بارانهاى متداوم غير قابل استفاده بود ، « 71 » و اعراب كمان خود را بر نوع ايرانى ترجيح مىدادند . « 72 » از تيرهاى زهرآگين فقط به طور استثنايى گزارش شده است ؛ به كار بردن آن حتى در ميان خوارج براى افراد خودى ، مجازات مرگ داشت ( سال 76 ه / 695 م در كرمان ) . « 73 » از كمان‌گروهه [ - قوس البندق ، نوعى فلاخن - مترجم ] در ايران تقريبا ابتدا از حدود سال 493 ه / 1100 م ( امّا به‌عكس ، در بين النهرين نزد زنگيان از حدود سال 266 ه / 880 م ) ذكرى شده است . « 74 » تسليحات اصلى در سراسر اين دوره‌ها تا بعد از عصر سلجوقيان حفظ شد . « 75 » البتّه سربازان ( به‌ويژه سربازان ديلمى ) « 76 » سلاحهاى متداول ديگرى مانند نيزه بلند و نيزه كوتاه « 77 » ( به ندرت با قلاب : كلاليب ) به كار مىبردند . « 78 » علاوه بر آن ،

--> ( 71 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 109 ( سال 326 ه / 938 م حوالى اهواز ) . ( 72 ) . Goldziher , Shu'ub . 169 , 172 ( كه مقايسه‌اى است بين هنر ابتدايى اسلحه‌سازى اعراب و هنر جنگى توسعه‌يافته ايرانيان ) ؛ Viktor , Baron Von Rosen : Zur arabischen Literatur - geschichte der alten Zeit , in den Melanges Asiatiques . . . de St . Petersbourg VIII ( 1880 ) , S . 776 . ( 73 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 170 . ( 74 ) - 114 يا 118 ( مشخصات كتابشناسى در پاورقى 69 در بالا ) Huuri ( در اينجا اطلاعات گسترده‌اى درباره فلاخن در شرق وجود دارد ، كه براى زمان مورد بررسى ما در ايران بىاهميت است ) . ( 75 ) . UZ . 61 ( 76 ) . Christensen 204 mit Anm . 6 . ( 77 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 114 ، 127 ( قرن دوم ه / هشتم م ) ؛ گرديزى : زين الاخبار ، ص 91 ( سال 419 ه / 1028 ) ؛ ص 100 ( سال 425 ه / 1034 م ) ؛ محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 2 : « ژوپين ( و نيز ژوبين [ به عربى : زوبين ] ، نوعى تير و يا نيزه كوتاه ، ( Steingass 637 از سلاحهاى ديلميان است » ؛ رجوع كنيد به : . نيزه كوتاه قلاب‌دار : Ahmad Ates in der EI , turk , III 569 احمد آتش ( 78 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 1703 ( يعقوب ليث هنگام ورود به فارس در سال 255 ه / 869 م نيزه‌اى به طول 10 بازو