به‌موقع پول مستقيما تهديدى براى اعتماد سربازان بود ) . « 41 » پرداخت پول در نزد صفاريان ، سامانيان و غزنويان ( همچنين بعدها مثلا در نزد عثمانيان ) « 42 » با مراسم جشن ويژه‌اى همراه بود ، كه در سال چهار بار تكرار مىشد . « 43 » علاوه بر آن سپاه ، - حتى قبل از آغاز حمله « 44 » انتظار « پاداش » به‌صورت مسكوكات - و پس از كسب پيروزى ، « 45 » توقع اعتنايى « شايسته » ، به‌ويژه اعطاء « هدايا » و دادن سهمى از غنايم را داشت . « 46 » يك چنين امرى اغلب زمينه را از همان آغاز براى غارت بيش از حد سرزمينهاى فتح‌شده فراهم كرد ، در اين مورد ممنوعيتى هم ( كه واقعا مراعات شود ) به ندرت پيش مىآمد . « 47 » با وجود اين با همين روشها ، اغلب لايق‌ترين سپاهيان نيز تربيت مىشدند و به طور كلى در تعليمات بسيار سختگيرى مىشد ، به طورى كه سربازان مىبايست مثلا از فرامين يعقوب ليث موبه‌مو اطاعت كنند . « 48 » در چنين شرايطى طبيعتا زمينه اصلى براى دوام اعتماد سربازان وجود داشت چرا

--> ( 41 ) . مسكويه : تجارب الامم ، ج 1 ، ص 298 و بعد ( سال 322 ه / 934 م نزد علىّ بن بويه ) ؛ سياست‌نامه ، ص 92 - Jakubovskij , Mach . 54 ; Lokk . 94 . ( 42 ) . Spuler ; Die europ . Dipl . in Konstantinopol , in den Jb . f . Kult . u . Gesch . der Slaven N . R . XI ( 1935 ) , II 188 . ( 43 ) . سياست‌نامه ، ص 91 و بعد ( فصل 23 ) . - براى صفاريان رجوع كنيد به خلاصهء : Krymskyj I 61 f . ; Barthold , Turk , 221 . ( درباره مناسبات ساسانيان رجوع كنيد به : دينورى : اخبار الطوّال ، ص 74 و بعد و نيز طبرى : تاريخ 1 ، ص 965 - 963 ) . ( 44 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1569 ( سال 116 ه / 734 م در مرو هر نفر يك دينار ) . ( 45 ) . طبرى : تاريخ 3 ، ص 796 ( سال 195 ه / 811 م خليفه امين ) . ( 46 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2451 ( سال 15 ه / 636 م مقابل تيسفون ) ؛ نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 41 ( حدود سال 62 ه / 682 م هر سواركار 2400 درهم مقابل بخارا ) ؛ طبرى : تاريخ 2 ، ص 1144 ( سال 85 ه / 704 م مقابل بادغيس هر نفر 800 درهم ) . ( 47 ) . حسينى : اخبار الدولة السلجوقية / چاپ براون ، ص 43 ( حدود سال 457 ه / 1065 م الپ‌ارسلان در اسپهان ) . - اسماعيل سامانى خساراتى را كه توسط شتر وى به وجود آمده بود ، جبران كرد : عوفى : جوامع الحكايات ، ص 156 ، شماره 442 . ( 48 ) . رديفى از مثالهاى متعدد براى آن و توضيحاتى درباره نوع رده‌بندى داوطلبان در سپاه ، ( آنان مىبايستى هرچه را كه داشتند ، بفروشند و بدين‌سان كاملا وابسته مىشدند ) ، در كتاب مسعودى : مروج الذهب ، ج 8 ، ص 50 - 46 ذكر شده است .