برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

361

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

جابه‌جا كرد . « 216 » سرانجام كوشش شد كه نامنظمى تقويم ايرانى را با استفاده از تاريخ جديد جلالى ( از 15 مارس 1079 م [ - رمضان 471 ه ] ) ، ( كه « خراجى » نيز ناميده مىشد ) ، تعديل كنند . « 217 » اين مبدأ تاريخى آشكارا اهميت عملى نيز داشت ، زيرا كه ما اغلب ، تاريخهايى را براساس اين تقويم مىيابيم . « 218 » توضيحات مربوط به زمان‌بندى مورخان ايرانى درباره تقويم ايرانى غالبا ساختگى و گمراه‌كننده است . مثلا حمزه اصفهانى « 219 » جدولى دارد كه براى هر سال هجرى ، روز عيد نوروز را ( تا سال 350 ه / 961 م ) به دست مىدهد . « 220 » اين توضيحات بىارزش است ، زيرا كه ساختگى است . تأييد اين نظريات ، دلالت

--> ( 216 ) . مسلما چنين خوانده مىشود ( حزيران ) ( « ژوئيه » نزد Mez 102 مطمئنا اشتباه است ) ؛ قمى : تاريخ قم ، ص 144 فقط از آن صحبت مىكند كه سال مالياتى « در خرداذ » شروع مىشد ( يعنى 22 / 5 / تا 21 / 6 / ) . - نزد قمى تاريخ قم ، ص 146 صولى ؛ الاوراق ، ص 197 ( همچنين صولى / ترجمه كانارد ، ج 2 ، ص 17 ، پاورقى 2 ) و ابن اثير : الكامل ج 7 ، ص 155 ، اين سال جديد « نوروز ( نيروز ) المعتضدى » نام دارد . - براى اطلاعات مفصل نگاه كنيد به بيرونى : آثار الباقيه ، ص 34 - 31 ، 68 . - و تقىزاده : Eras I ، ص 911 - 905 ، ج 2 ، ص 131 ؛ Lambton 595 ؛ و نيز Herzfeld , Sam . VI 190 mit Anm . 2 . ( 217 ) . در اين‌باره رجوع كنيد به : Heinrich Suter in der . EI , I 104 9 f زير عنوان Djalali ، و نيز نوشته‌هاى ديگرى كه اكنون در اين‌باره در دست داريم : تقىزاده Mez 102 ; Eras II 107 ff . - در قرن چهارم هجرى قمرى / دهم ميلادى در امور مالياتى براى هر 116 سال ، يك ماه كبيسه محاسبه مىشد : قمى : تاريخ قم ، ص 146 . ( 218 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 34 ، 38 ، 192 ، 195 ، 196 برحسب سالهاى خراجى تاريخ‌گذارى كرده است ( علاوه بر تاريخ هجرى ) يعنى در سالهاى 1156 و نيز 1204 و 1205 ، درحالىكه تعداد سالهاى هجرى 3 يا 6 سال از سالهاى خراجى جلوتر است ( ص 48 ظاهرا اشتباهى رخ داده است ) ، هرچند كه در آغاز سال 1079 اين دو تا حدى هماهنگ مىشوند ( زيرا هر 100 سال هجرى قمرى با 97 سال شمسى مطابقت دارد ) . تاريخ يزدگرى متداول در 24 ژانويه 1205 ، سال 574 ( براساس سال شمسى از سال 632 ميلادى به بعد ) شروع مىشود . رجوع كنيد به : Eduard Mahler : Verg leichung stabellen der Persischen und Christlichen Zeitrechnung , ( Leipzig 1931 ) , ( 219 ) . كتاب : تاريخ سنى ملوك الارض ، ص 120 - 108 . ( 220 ) . البتّه فهرست حمزه اصفهانى / چاپ گوتوالد بسيار بد و ناخوانا چاپ شده است ، زيرا كه تعيين نوروز ، به شماره سالى مربوط است كه با يك نقطه از آن جدا شده و نه به شماره سالى كه بدون نقطه كنار آن به چاپ رسيده است ( نگاه كنيد به اول و آخر فهرست ! ) - سال اول هجرى ( 23 - 622 م ) - سال 34 سلطنت ( خسرو ) پرويز است : هفتم آوريل ( سال 623 م ) ( شنبه بود ) - « 18 ژوئن » ( ! ) : در اينجا نيز اشتباهى در نتيجه جعل گمراه‌كننده حمزه [ اصفهانى ] پيش آمده است .