برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
343
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
( قمى : تاريخ قم ، ص 31 ) . در حدود سال 205 ه / 820 م : 000 ، 000 ، 2 درهم . پس از سركوبى قيام مردم كه خواستار تخفيف مالياتى بودند ، بهجاى آن 000 ، 000 ، 7 درهم مقرر شد ( بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 314 ؛ طبرى : تاريخ 3 ، ص 1092 و بعد ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 135 ) . سال 4 - 233 ه / 847 م ( با عوارض زمينهاى - ضياع - ، وصول مطالبات و جزيه ) : 033 ، 213 ، 3 درهم ( قمى : تاريخ قم ، ص 126 و بعد ) . در حدود سال 6 - 235 ه / 850 م : 000 ، 800 ، 3 درهم ( ابن خرداذبه : المسالك و الممالك ، ص 41 . - . ( Schwarz VII 950 , Kremer , C . G . I 337 در حدود سال 278 ه / 891 م : 000 ، 500 ، 4 درهم ( ؟ ؛ يعقوبى : كتاب البلدان ، ص 274 : بهسختى با قبل و بعد آن تطابق دارد ؛ امّا شايد يعقوبى مناطق ديگر را به حساب مىآورد ) . سال 282 ه / 895 م : 895 ، 479 ، 3 درهم ( قمى : تاريخ قم ، ص 125 ) . سال 284 ه / 897 م ( با « مال منقول ، مال سيلقانى [ رمهها ؟ ] و جزيه » ) : 874 ، 273 ، 3 درهم ( قمى : تاريخ قم ، ص 128 ) . سال 288 ه / 900 م : 5 / 370438 ، 3 درهم ( قمى : تاريخ قم ، ص 122 ) . « 176 » در حدود سال 292 ه / 905 م : قم با كرج در اسپهان منظور مىشود ( ابن رسته : الاعلاق النفيسه ، ص 152 ؛ قدامه : كتاب الخراج ، ص 20 ) . سال 306 ه / 19 - 918 م قم تنها ، 229 ، 197 دينار خراج و 229 ، 80 ماليات ضياع ( عدد پايانى هردو مقدار واقعا با وصّاف ، ص 444 تطابق دارد . - و . ( Kremer , Ein . 308 - 314 در حدود سال 308 ه / 920 م : 000 ، 000 ، 2 ( قدامه : كتاب الخراج ، ص 250 . - . ( Kremer , C . G . I 337
--> ( 176 ) . از آن بعدا مبلغ كمى ( 50723 و يا 5 / 90971 درهم ) از اسپهان به حساب كرج انتقال دادند : قمى : تاريخ قم ، ص 122 ( در اينجا تقسيمبندى بيشتر در مبالغ اصلى - اصل ، اضافات - و ماليات رساتيق است ) .