برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

302

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

شناخته شده است ؛ بااين‌وجود ما ماليات سرانه‌اى را از آن دوره مىشناسيم كه تا حدودى مىتواند با جزيه مطابقت داشته باشد . « 3 » جزيه جزيه به‌عنوان ماليات سرانه براى اتباع غير مسلمان داراى مبناى قرآنى بود ، « 4 » امّا به زودى در نقاط مسكونى ايران ، اين مسألهء بحث‌انگيز به وجود آمد ، كه آيا زرتشتيان نيز در رديف « اهل كتاب » ( يعنى مؤمنين به اديان وحى ) قرار دارند يا نه ، هرچند كه موقعيت زرتشتيان از همان ابتدا مانند ( ذميان ) تضمين شده بود . در اينجا آشكارا تئورى به عمل ملحق مىشد . واضح است كه اين تسهيلات به خاطر زرتشتيان ( ايرانيان ) نيز صورت مىگرفت ، چرا كه در غير اين صورت خونريزى پيش‌بينى نشده‌اى به‌جاى اين نوع مدارا و حسن تفاهم به راه مىافتاد . توصيف‌گران دوران آغاز پيروزى اعراب به اين موضوع اشاره كرده‌اند كه « 5 » پيامبر ( ص ) در عربستان شخصا اين موقعيت را براى زرتشتيان تضمين كرده بود ، و اين

--> - درباره شرح مناسبات اراضى در زمان خاص Tiberius Constantinus , ( Stuttgart 1919 ) , Kap . VII , S . 141 - 160 . استيلا ( امّا فقط براى بين النهرين و عربستان ) ( در برخوردهايشان با اعراب اوليه ) ، Aron Gur land در اولين بخشهاى اثرش ( ص 42 - 1 ) بررسى كرده است : Grundzuge der muhammedani schen Agrarverfassung und Agrarpolitik , ( Dorpat 1907 ) . در مقابل Dennett ( ص 64 - 14 ) براى بين النهرين و سوريه به واقعيتهاى مهمّى دست يافته است . هرچند كه بررسيهاى وى درباره مصر ( ص 115 - 65 ) - تا آنجا كه من متوجه شده‌ام - اساسا با اقتباس از تحقيقات Becker صورت گرفته است . ( 3 ) - Nicolas P . Aghnides : و نيز رجوع كنيد به - Carl Heinrich Becker in der EI , I 1097 ; Caet . V 319 - 325 . Mohammedan theories of finance'' , in den Studies in History , Economics and Pulic Law , Columbia Paul Schwarz : Die Steuerleistung در Clement Huart و نيز جدل مختصرى با - . University , Bd . 70 ( 1916 ) Persiens unter der Herrschaft der Araber'' , im Islam X ( 1919 ) , S . 150 - 153 . ( 4 ) - سوره 9 ( توبه ) آيه 29 قرآن مجيد . ( 5 ) . بلاذرى : فتوح البلدان ، ص 71 . - بيضاوى نيز در تفسيرش از سوره 9 ، آيه 29 به اين‌گونه رويدادها و روايات تكيه مىكند . - مقايسه كنيد با ص 335 جلد اول كتاب حاضر .