از اسپاهبذان طبرستان به همين منظور ، آنان را سالانه به نزد خود دعوت مىكرد « 96 » - و نيز علاوه بر قضات ، صوفيان و درويشان را - كه عموما به محافل معنوى ويژه‌اى تعلق داشتند - « 97 » به طور منظم مىپرداختند . به طور كلّى سعى بر اين بود كه مستمندان منظما اطعام شوند ، « 98 » و به فقيران و مسافران اجازه يافتن خرماهاى به زمين‌ريخته داده شود « 99 » و به خصوص براى مسافران توقفگاه‌هايى ( رباطهايى ) احداث گردد . « 100 » از اين رباطها ، گاوچرانها نيز گهگاه براى دوشيدن گاوهاى خود استفاده مىكردند . « 101 » موقوفه‌اى به‌ويژه بسيار معتبر بود كه براى خدمت به زائران مكه به كار مىرفت ، يكى از امراى طبرستان ( حدود سال 205 ه / 820 م ) سالانه 1000 زائر را به خرج خود به مكّه مىفرستاد و پذيرايى از آنان را هم در بين راه متقبل مىشد ، درحالىكه آنان زائران ديگرى را نيز به نزد خود براى پذيرايى دعوت مىكردند . « 102 » به طور كلى بسيارى از كارها كه در سرزمينهاى ديگر به دست عموم يا كل جامعه ( به عبارت ديگر به دست اميران و حكمرانان ) « 103 » اداره مىگرديد ، در قلمرو اسلامى به حد وسيعى به ابتكارات شخصى و خصوصى واگذار مىشد ( درحالىكه اميران نيز با ثروت خصوصى خود اغلب در اين ابتكارات سهيم بودند ) . زمانى

--> ( 96 ) . 2 - 3000 . ( 97 ) . حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 46 ( نظام الملك ) . ( 98 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 46 ( حدود سال 261 ه / 875 م در طبرستان صبحها ، ظهرها و شبها 200 نفر ) . ( 99 ) . ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 224 ؛ حدود العالم ، ص 124 . ( 100 ) . محمود بن عثمان : فردوس المرشديه فى اسرار الصمدية / چاپ فريتس ماير ، ص 47 ، 50 ؛ زركوب : شيرازنامه ، ص 44 ( قرن پنجم ه / يازدهم م در شيراز ) ؛ محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 27 ( كرمان حدود سال 504 ه / 1110 م ) . ( 101 ) . حدود العالم ، ص 6 و بعد ( Barthold ) ( حدود سال 339 ه / 950 در گوزكان ) . ( 102 ) . ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 73 و بعد . ( 103 ) . اگر در سياست‌نامه ، ص 6 چنين كارهايى جزو وظايف اميران بشمار مىآيد ، بيشتر از لحاظ نظرى است و يا اينكه بايد آنها را جزو ابتكارات شخصى و خصوصى اميران محسوب كرد .