قشربندى اجتماعى مردم طبقات مختلف اربابان تجارى ثروتمند ، كه تاكنون از آنان صحبت بود ، با وجود ثروتشان ، قشر تعيين‌كننده‌اى را در فارس و يا به طور كلى در ايران تشكيل نمىدادند . « 1 » مىتوان گفت كه در دورهء اسلامى ساخت اجتماعى اواخر عصر ساسانيان « 2 » ( كه

--> ( 1 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2534 از هفت خاندان نجباى ساسانى گزارش مىدهد . در مقالهء زير كوشش كرده‌ام به اختصار اهميّت دهكانان براى حفظ ايرانيّت را شرح دهم : Berthold Spuler : Die Selbsbehauptung des iranischen Volkstumsin fruhen Islam'' , in der Welt als Geschichte X ( 1950 ) , S . 187 - 191 . - اينكه آيا در تحقيق : Karl August Wittfogel : Die Theorie der orientalischen Gesellschaft'' , in der Ztschr . f . Sozialf orschung ( Paris ) , Band VIII , Hefte 1 / 2 آيا به خاور نزديك پرداخته است ، نمىدانم . ( 2 ) . رجوع كنيد به : Christensen 1 93 f . , 311 ff . ; Pigulevskaja , Viz . 113 , 206 - 217 و به خصوص به طور مفصّل به : Wikander 193 f . , 221 درباره ( تصويرى از سنت شرقى » ؛ روحانيان ، رزم‌آوران ، كشاورزان و صنعتگران با دگرگونيهاى هر قشر .