رودخانه « 659 » و پل نزديك قم بود . « 660 » استفاده از پلهاى زورقى با اتصال زنجيره‌اى بر رود جيحون به‌وسيله محمود غزنوى در سال 16 - 415 ه / 25 - 1024 م يكى از نوآوريهاى شگفت فنّى را نشان مىداد . « 661 » البتّه پلهاى ايران به تعداد زيادى در آن زمان خراب شده بود و اين خرابى از قبل شروع شده بود . به هر صورت گذر از يك‌راه باريكه يا از بستر خشك‌شده رودخانه مسلما مطمئن‌تر بود . يكى از وسايل سفر براى حكّام و ديگر شخصيتهاى بانفوذ ، تخت روان بود ، « 662 » كه سابقهء آن به زمان ساسانيان برمىگشت . « 663 » به‌عنوان حيوان سوارى ، در شرق ، شتر را ترجيح مىدادند ، زيرا كه اسب مىتوانست فقط در راههاى مسطح و آن هم از چاه آبى به گاه ديگر برود . « 664 » در برفهاى مرتفع البته مىبايستى در جلوى شترها « الاغ وحشى » حركت كند تا بدين‌وسيله راه عبور شناخته شود . « 665 » در كوهستان ترجيحا از قاطر استفاده مىشد ، كه به‌عنوان راهنما برده‌اى يا كنيزى بر آن مىنشست . « 666 » - به‌عنوان يكى از كارهاى عجيب و غريب ( شخصى ) ايرانى ، سوارى بر يوزپلنگ نيز گزارش شده است . « 667 »

--> ( 659 ) . در پايان سده چهارم هجرى / دهم ميلادى به قيمت زيادى ترميم شد ، رجوع كنيد به : ياقوت : معجم البلدان ، ج 1 ، ص 385 . ( 660 ) . يعقوبى : كتاب البلدان ، ص 274 . - به طور كلى رجوع كنيد به : . Mez 463 ( 661 ) . گرديزى : زين الاخبار ، ص 81 ؛ ابن اثير : الكامل / تورنبرگ ، ج 9 ، ص 210 ؛ Leontios 37 البتّه از پلى گزارش مىدهد كه طاق آن به‌وسيله سيمهاى پيوسته براى عبور اعراب از روى جيحون در زمان قتيبة بن مسلم در آغاز قرن دوم هجرى / هشتم ميلادى تهيه شده بود ، كه مىبايستى توسط چينىها ( كذا ) خراب شده باشد ( روايت ؟ ) تصويرى از چنين پل در : R . C . F . Schomberg : Between the Oxus and the Indus ( London 1935 ) nach S . 180 . ( 662 ) . نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 90 ( عمرو بن ليث اسير بر تخت روانى با سايبان بر روى فيلى در سال 288 ه / 901 م ) ؛ راوندى : راحة الصدور ، ص 260 ( سلاجقه سال 55 - 553 ه / 60 - 1158 م ) . ( 663 ) . طبرى : تاريخ 1 ، ص 2681 ( يزدگرد سوّم ، سال 22 ه / 643 م ) . ( 664 ) . اصطخرى : مسالك الممالك ، ص 228 ؛ ابن حوقل : المسالك و الممالك ، قبل ما 2 ، ص 359 و بعد ، ص 402 . ( 665 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 277 ( سال 529 ه / 35 - 1134 م ) . ( 666 ) . Goldziher , Schuub . 154 . ( 667 ) . جهشيارى : كتاب الوزراء ، ص 367 .