برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
253
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
سكههاى نقره و مسين علامت « بخ » ( حتى دو بار بخبخ - [ بهبه ] ) « خوب » ، « معتبر » وجود داشت . « 570 » تثبيت وضع سكه از پايان قرن اول هجرى قمرى / هفتم ميلادى و گسترش تاريخى حاصل ، بدان منجر شد كه هريك از حكام ايران از سال 206 ه / 821 م در سكههاى خود از همان نمونه پيروى كنند ، چرا كه آنان تقريبا همگى خود را رعاياى خليفه بغداد مىدانستند . بدين گونه به كار گرفتن عبارات مذهبى بر روى سكهها بهصورت بخش ثابتى از نقشها باقى ماند . طاهريان و صفاريان ، سامانيان ، بنى ساج ، « 571 » طبرستانىها « 572 » و غزنويان به طور يكسان اين رسم را حفظ كردند . بر روى سكهها « لا إله الا الله وحده » ( بدون ذكر ادامه آن ) ضرب مىشد و در پشت آن « محمدا رسول الله » را مىنوشتند . اين رسم را آل بويه شيعى ، كه بر روى سكههايشان هيچ نشانهاى از اعتقاد شيعى آنان نبود ، « 573 » نيز دنبال كردند ، تنها در حاشيه « لله الامر من قبل و من بعد » اضافه شد ؛ همچنين در اواخر امويان و اوايل عباسيان سوره 9 ، آيه 33 « 574 » مجددا پديدار شد . نوشته حاشيه به طور مثال بر روى سكههاى شيراز : « باليمن و السّعادة و النصر و الظفر » « 575 » صريحا مخصوص تشيع
--> ( 570 ) . رجوع كنيد به : نگاه كنيد همچنين به ؛ ( از بغداد ! 158 ه / 775 م ) Lane - Poole I S . 210 , Nr . 129 ; Lavoix I 155 , Nr . 672 Codrington 9 . - در جاى ديگر « طيّب » مشاهده شده است - رجوع كنيد به : - ( از سال 160 ه / 7 - 776 م ) Lane - Poole I S . 161 , Nr . 697 در توضيحات Tiesenhausen , S . XVIII f بهعنوان علامتى براى تأييد ارزش سكه ذكر نمىشود ، بلكه آن را ثنايى براى حاكم ( مانند Xa ov بيزانسى ) مىداند . ليستى از كلمات و تزئينات اضافهشده ديگر را در Tiesen hausen S . 369 مىيابيد . ( البته « طيّب » از جانبى به سادگى با اصطلاح فارسى « بخ » مطابقت دارد ) . ( 571 ) . Lane - Poole IX S . 187 f . , Nr . 429 f . ( 572 ) . Lane - Poole 1 XS . 258 , Nr . 617 . - همچنين سلسلههاى كوچك ديگر : همان كتاب ، ج IX ، ص 192 - 189 شماره 429 و بعد . ( 573 ) . Lane - Poole II 194 - 220 , Nr . 618 - 687 ; IX S . 259 - 264 , Nr . 632 - 682 ; Frahn S . 148 f . , Nr . 1 - 2 ( بيشتر سكههاى آل بويه را Frahn ندارد ! ) . ( 574 ) . نگاه كنيد به پاورقى 541 همين فصل و متن مربوط به آن در كتاب حاضر . ( 575 ) . Codrington ) فاقد آن است ) . Lane - Poole II S . 195 , Nr . 621 , 623 ;