سياسى زندانى نيز مىبايست بداند كه چه چيز او را تهديد مىكند . با وجود اين ، اصل اخلاقى اسلام ( كه تا امروز نيز به همان مفهوم اهميت خود را حفظ كرده است ) ، و احتمالا نيز خصوصيات شرقى ، به طور كلى سدى براى محكومان بود كه به‌وسيله خودكشى مانع اجراى حكم درباره خود شوند . از خودكشى - كه نزد غير مسلمانان اتفاق مىافتاد - « 82 » فقط به ندرت ، « 83 » آن هم اغلب فقط در آغاز ، يعنى زمانى كه هنوز اصل اخلاقى اسلام چندان نفوذ نكرده بود ، گزارش شده است . زناشويى اهميت اساسى شكل حقوقى و ارزش اجتماعى زناشويى در اين بود كه اسلام ، هم‌زمان ازدواج با چهار زن را اجازه مىداد « 84 » و در كنار آن نيز امكان ارتباط با كنيزان وجود داشت . « 85 » انواع زناشويى ، به همان گونه عصر ساسانى « 86 » و حتى زمان قبل از آن ( به‌ويژه براى محافل ممتاز ) ، در ايران ميراثى قديمى بود ، و در اسلام نيز مانعى برايش به وجود نيامد . البتّه اشخاص اعيان به علت وجود تعداد

--> ( 82 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1230 ( سال 91 ه / 710 م ترخون سغدى : شمشير به خود فروكرد ) ؛ ابن اثير : الكامل ج 5 ، ص 190 ( سال 142 ه / 60 - 759 م يا 143 ه / 61 - 760 م : اسپاهبذ طبرستان ) . ( 83 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1134 ( سال 85 ه / 704 م : محكوم از پشت‌بام ساختمانى خود را به پائين انداخت ، امّا با وجود اين سرش قطع و ارسال شد ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 60 ( سال 393 ه / 1003 م : كه حاكم سيستان كه از جانب پسر عموى خود به زندان افتاده بود ، ظاهرا در زندان خودكشى كرد ؛ ابن اثير : الكامل ج 9 ، ص 76 ( يكى از غوريان به‌وسيلهء سمّ در سال 400 ه / 11 - 1010 م ) ، ابن صاعد ، طبقات الامم ص 170 ( رهبران يكى از قبايلى كه توسط غوريان محاصره شده بود ، خود را در سال 601 ه / 1205 م به‌قصد خودكشى ، در آتش انداختند ، زيرا كه به علت ارتدادشان نسبت به اسلام انتظار بدترين مجازات را داشتند ) . ( 84 ) . اين‌چنين از توضيحات اسلامى سوره 4 ، آيه 4 برداشت مىشود . ( 85 ) . از چند « ام ولد » در سال 126 ه / 744 م در خراسان گزارش شده است : طبرى : تاريخ 2 ، ص 1861 ، 1933 . ( 86 ) . در مورد حقوق زناشويى در عصر ساسانى رجوع كنيد به : Christian Bartholomae : Die Frau im sassanidischen Recht , ( Heidelberg 1924 ) , S . 10 und 14 f . ( Kultur und Sprache , Band V ) . در مورد انواع مختلف زناشويى ( همچنين « ازدواجهاى دسته‌جمعى » ) رجوع كنيد به طور مثال به : Georg Buschan : Illustrierte Volkerkunde , ( Stuttgart 1922 , Bd . I , S . 8 - 10 .