برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

137

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

پارتيان و ساسانيان شناخته شده بود . « 550 » در نبرد با اعراب در جنگ قادسيه ، رستم ( روذستهم ) به‌عنوان نشان تصميم جدى ، پرچم مقدس و كهن سلطنتى ( درفش كاويانى ) را به اهتزاز درآورد . اين پرچم از پوست پلنگ بود ، « پهناى آن 8 گز و درازاى آن 12 گز بود . » « 551 » اعراب نيز - حتى قبل از ظهور اسلام - پرچمهايى داشتند « 552 » و بدين ترتيب بود كه سنتهاى ايرانى و عربى در سمبلهاى خلفاء باهم تلاقى كردند . سلطان مؤمنان پرچم را به‌عنوان نشان انتصاب قانونى - در عصر اموى ( و بعد نيز در اسپانيا ) « 553 » به رنگ سفيد ، « 554 » و در زمان عباسيان اغلب « 555 » به

--> ( 550 ) . بالا . ( با اشاراتى به شاهنامه ) . . Kopruluin der EI , turk . II 404 lks ( 551 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2337 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 2 ، ص 168 . - و نيز : Arthur Christensen : Smeden Karah og det gamle persiske rigsbanner ؛ ( كاوه آهنگر و پرچم كهن سلطنتى ايران ) ، ( Kopenhagen 1914 ) bes . s . 8 ff ( Abh . s . 18 ) ( Det kgl . Danske Videnskabernes Selskab . Hist . fil Meddedelser II , 7 ) ; Arthur Christensen : Les kayanides'' , ( Kopenhagen 1931 ) , s . 43 ( ebd . XIX , 2 ) . و منابع ديگر در اينجا همچنين : F . Sarre : [ Die alt - Orientalischen Feldzeichen , in der Klio III ( 1903 ) s . 333 - 371 . . . ] و پاورقى شماره 2 در صفحه 12 جلد اول كتاب حاضر . ( 552 ) . دينورى : اخبار الطوال ، ص 144 ، ( سال 21 ه / 642 م در نبرد نزديك نهاوند ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 990 ذكر مىكند 24 ه / 6 - 645 م پرچم بنى سعيد ؛ سال 68 ه / 8 - 687 م در جنگ با ازرقىها ( مقايسه كنيد با مبحث « خوارج » در جلد اول همين كتاب ) كتاب الاغانى / قاهره ، ج 3 ، ص 295 . - و نيز رجوع كنيد به : Fries 25 - 27 ; Kopruluin der EI , turk . II 405 r . Levy , soc . II 307 f . ( 553 ) . سپاهيان عباسى در خراسان در سال 129 ه / 7 - 746 م به‌عنوان نشان مشخصى دسته نيزه‌هاى خود را با پشم پوشانده بودند : . Koprulu in der EI , turk , II 405 r . براى كليات رجوع كنيد به : Serefeddin Yaltkaya : Tarihte renk in dem Turkiyat Mecmuasi VII / VIII , s . 41 - 47 . ( 554 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1921 . ( 555 ) . رجوع كنيد امّا به : Mez 130 f با مدارك ؛ راجع به تعويض سياه و سفيد نزد قراخانيان : Nachman Schapiro در مورد خصوصيات اصلى پرچم قديم اعراب در : Archivum philologicum III ( Kauen 1932 ) : s . 113 - 124 . تعويض از سفيد به سياه نزد بيزانتىها و چينىها نيز معمول بوده است : T ang - Schu 3614 / 4 ; Sung - Schu 5718 / 3 ( 966 ) ; Friedrich Hirth : Die Lander des Islam nach chinesischen Quellen , ( Leiden 1844 ) , ( T'oung - Pao , Beiheft zu Band V ) , S . 29 .