غلامان سراى ( رئيس غلامان دربار ) نيز در زمرهء آنان بود . « 446 » از زمان سامانيان حكام تيولدار ، واليان خود را در ايالتهاى تحت تملكشان نگاه مىداشتند ؛ كه نايب ، « 447 » حاجب ، « 448 » عامل « 449 » يا والى ناميده مىشدند ، و گاهى يك كدخدا نيز در كنار آنان قرار داشت « 450 » و از جانب مرزبانان حمايت مىشدند ؛ « 451 » و نيز انتصاب قضات توسط آنان انجام مىشد . « 452 » - در زمان سلجوقيان فرماندهان نظامى ( سپاه‌سالاران ) هم‌زمان ، حاكم نيز بودند « 453 » و اركان ادارى خاص خود را داشتند . « 454 » با اين سازمان ادارى و جلوگيرى منظم از مذاكرات وزراء ، « 455 » در سرزمينهاى هردو سلسلهء مهمّ شرق ، طرح ثابتى از تشكيلات ادارى ايجاد شده بود . اگر سلجوقيان ( با تغييرات ذكرشده فوق ) و اتابكان « 456 » از اين رسم پيروى كردند ، « 457 »

--> ( 446 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 2 ، عتبى : تاريخ يمينى ، ص 247 ، 273 - 267 ، 321 ، 333 - 329 . ( 447 ) . به همين ترتيب نزد صفاريان : ابن اثير : الكامل ، ج 7 ، ص 86 ( سال 259 ه / 873 م ) . ( 448 ) . نزد غزنويان سال 407 ه / 17 - 1016 م : ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 91 . ( 449 ) . سال 230 ه / 845 م نزد طاهريان در فارس : حمزه اصفهانى : تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء ، ص 147 . ( 450 ) . سال 424 ه / 1033 م در كرمان در حكومت مسعود غزنوى : بيهقى ، تاريخ ، ص 438 . - وقتى كه مسعود غزنوى در سال 421 ه / 1030 م برادر محبوس خود را اسما حاكم بست ناميد ، اين منطقه توسط « نماينده » ( خليفه ) اداره مىشد : بيهقى تاريخ ، ص 9 . ( 451 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1462 - . Lokk 168 f ( 452 ) . تاريخ سيستان ، ص 313 ( سال 316 ه / 928 م در سيستان ) . ( 453 ) . حسينى : اخبار دولة السلجوقية ، ص 72 . ( 454 ) . در حدود سال 424 ه / 1033 م در خراسان « صاحب ديوان » از جانب غزنويان بود : بيهقى : تاريخ ، ص 442 ( ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 174 او را « وزير » مىنامد ) . ( 455 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 506 ( سال 426 ه / 1035 م ) . . . ( 25 / 421 ه 34 - 1030 م ) Koprulu , kay , 440 f ( 456 ) . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 66 ( سال 569 ه / 1174 م ) ، 96 ، 104 ( در حدود سال 576 ه / 1180 م ) ، 156 ، ( سال 586 ه / 1190 م ) ( اظهاراتى در مورد ادارت مختلف ) . درباره اين سؤال كه منشأ اتابكان چيست ، رجوع كنيد به : Maurice Gaudefroy - Demombynes in La Syrie 1923 , S . LVI , UZ . 50 f و محمد بن ابراهيم ، تاريخ آل سلجوق ، ص 69 . ( 457 ) . درباره تشكيلات ادارى سلجوقيان ( كه در اينجا بيان جزئيات آن مورد نظر نيست ) رجوع كنيد به : UZ . 42 - 50 ( با مدارك ) .