آنان را به همان سرعت كه آل بويه را بر كنار كردند ، از ايران كنار زدند ، و از سال 447 ه / 1055 م بر بغداد نيز حكومت يافتند . سلجوقيان مانند تمام تركانى كه به اسلام گرويده بودند ، سنيان تمام‌عيار و دقيقى بودند . حكام سلجوقى در انجام وظايفشان در مقابل خليفه مؤمنان « 364 » و ارسال هداياى گرانبها ، « 365 » براى او هرگز كوتاهى نمىكردند . « 366 » هرچه در عمل كمتر به آنها حق تعيين مقررات واگذار مىشد ، آنان بيشتر براى فرمان خود ارزش قايل مىشدند ، « 367 » به‌ويژه وقتى كه دچار مشكلات سياسى مىشدند و به فرمانهاى تازه‌اى نياز داشتند تا مجددا كار خود را پيش برند . « 368 » خوارزمشاهيان ، « 369 » اتابكان سلجوقى « 370 » و حكّام غوريان غزنه « 371 » در آغاز قدرت ، روش خود را همچنان ادامه دادند . با وجود اين گاه حوادثى نيز پيش مىآمد ، بدين شكل كه مثلا در سال 586 ه / 1190 م به اتابك قزل ارسلان در اصفهان پيشنهاد شد كه خود را پادشاه بخواند ( و بدين وسيله حكومت سلجوقيان را متزلزل كند تا خليفه را از اقدام به عمل مستقيم بازداشته باشد ) . اتابك اين درخواست را با ميل پذيرفت ، « 372 » امّا خليفه مؤمنان نمىبايستى متعجّب شود كه خوارزمشاه پس از سقوط كامل سلجوقيان در سال 590 ه / 1194 م نيز بدون

--> ( 364 ) . بر روى سكه‌هايشان نام خليفه ضرب مىشد : . ( [ 498 - 432 ه ] 5 / 1104 - 41 / 1040 م ) . Turk . Kat . IV , 58 - 63 , Nr . 84 - 90 به طور خلاصه درباره رفتار آنها نسبت به خلافت رجوع كنيد به : Siddigi II , 390 - 408 , wiet 76 صديقى . ( 365 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 200 . ( 366 ) . همچنين او را در مقابل مسعود غزنوى به‌عنوان حكم و داور قرار دادند : Urada / Turk . I 295 f ( 367 ) . حسينى اخبار الدولة السلجوقية ، ص 54 ( سال 1095 م ) ، ص 67 ( سال 1118 م ) . ( 368 ) . به طور مثال سال 550 ه / 1155 م : راوندى : راحة الصدور ، ص 266 . ( 369 ) . سال 1000 : بيهقى : تاريخ ، ص 666 ؛ سال 489 ه / 1196 م : راوندى : راحة الصدور ، ص 385 ، جوينى : تاريخ ، ج 2 ، ص 43 ؛ سال 595 ه / 1199 م : ابن ساعد : ص 19 . ( 370 ) . در حدود سال 560 ه / 1165 م ؛ حسينى ، ص 108 . ( 371 ) . در حدود سال 600 ه / 1205 م ، ابن ساعى ، ص 120 . ( 372 ) . راوندى : راحة الصدور ، ص 363 .