64 - 63 ه / 84 - 683 م ) بين « يمنىها » ( اعراب جنوبى ) ، و بكر بن وائل و بنى تميم رخ داد ، هيچ مسأله‌اى حلّ نمىشود . « 225 » بااين‌وجود ، گاه با اين جنگها - « برخوردهاى ناشى از تعصّب ( يا : عصبيه ) » - آن‌قدر گسترش مىيافت كه خليفه دخالت مستقيم خويش را ضرورى مىديد ، « 226 » مانند سال 110 ه / 28 - 727 م ، در مورد اسد حاكم خراسان ، كه يكى از پيروان قبيله مضر را در هنگام موعظه روز جمعه با شلاق زد و او را دشنام داد ، زيرا كه وى گروهى از مردم را به‌وسيله قرائت اعتراض‌نامه‌اى كه به همراه داشت ، عليه او تحريك كرده بود . « 227 » اما نزد ابن خلدون عصبيه « 228 » ( « احساس هم‌بستگى » : هلموت ريتر ) مفهوم اصلى براى همكارى گروههاى منفرد مردم و ساخت دولت شمرده مىشود . حتى فقط يك قبيله هم كوشش نكرد كه استان مشخصى براى قلمرو خود ايجاد كند . مفهوم مشخص خاندان نزد اعراب ، عرب را به راه موروثى كردن

--> - م ) - وقتى كه در سال 120 ه / 738 م گفته شد كه شخصى براى حكومت خراسان نامزد شده است كه به قبيله‌اى منتسب نيست ، خليفه توضيح داد كه « من قبيلهء او هستم ! » : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1660 ؛ العيون و الحدائق فى اخبار الحقائق ، ص 105 . ( 225 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 61 و بعد ؛ ص 81 و بعد ، ص 99 . - نشانه آن نيز سخن يك سيد عرب است كه خليفه براى وى قاصد معينى ( از قبيله قيس ) فرستاد چرا كه مىدانست وى از اعضاء قبيله قيس است ، آن مرد قاصد را ، به سبب آنكه با او هم‌قبيله بود ، ( با وجودى كه آورنده خبر بدى بود ) نكشت : ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 134 ؛ رعايت حال بدين حد بود ! - مانند اين واقعه ( سال 104 ه / 23 - 722 ) : ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 44 . ( 226 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1664 ( سال 120 ه / 738 م ) ؛ يعقوبى : تاريخ ، ج 2 ، ص 399 ( سال 126 ه / 744 م ) ؛ صولى : اخبار الراضى و المتقى ، ص 89 ( سال 325 ه / 937 م ) . - و رجوع كنيد به : Hellmut Ritter : Irrational solidarity groups . A socio - psychological study in connection with I bn Khaldun , im S . 2 f , 31 , 33 به‌ويژه Oriens I ( 1948 ) , S . 1 - 44 , ( 227 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1499 ، ص 1501 . ( 228 ) . اين مفهوم نزد ابن خلدون ( 809 - 732 ه / 1406 - 1332 م ) جان‌مايه اظهارات روزنتال است : Erwin Rosenthal : Ibn Khalduns Gedanken uber den Staat , Ein Beitrag zur Geschichte der mittelal terlichen Staatsidee , ( Munchen und Berlin 1932 ) ( Beiheft 25 zur Historischen Zeitschrift ) به‌ويژه در بخش اول اين اثر ، ( ص 47 - 1 ) ؛ و نيز همان نويسنده : E . Rosenthal : Some aspects of Islamic political Thought'' ( in der Islamic Culture XXII , 1948 , S . 1 - 17 ) , S . 15 f .