برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
83
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
در يك طرف و طبرستان و رويان در طرف ديگر قرار گرفتند و از هم جدا شدند ( ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 32 و 51 ) . سال 77 - 176 ه / 93 - 792 م طبرستان ، رى و گرگان به علت جنگ عليه قيام ديلميان به يكى از فرماندهان سپرده شدند ( ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 41 ) ( طبق نوشته طبرى ، تاريخ 3 ، ص 612 هنوز دونباوند ، قومس ، ارمنستان و آذربايجان متحد بودند ) . سال 78 - 177 ه / 94 - 793 م حاكم جديد خراسان ، فضل بن يحيى برمكى ، در عين حال كه حاكم رى بود ، حكومت بر سيستان و « غيره » را نيز بدست آورد ( عيون الاخبار ، ص 296 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 47 . - و . ( Uz . 14 سال 80 - 179 ه / 96 - 795 م خراسان و سيستان متحد شدند ( همانجا ، 50 ) ( مانند سال 67 - 166 ه / 84 - 783 م سطور قبل ) . سال 181 ه / 797 م دومين جانشين مأمون همراه با خراسان منطقه همدان را نيز جزو قلمرو خود كرد ( ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 53 ) . سال 6 - 205 ه / 21 - 820 : ارمنستان و آذربايجان در جنگ عليه پاپك متحد شدند ( ابن اثير : الكامل ، ج 6 ، ص 123 ) . سال 214 ه / 829 م : جبال ، آذربايجان ، قم و اسپهان داراى يك والى بودند ( طبرى ، تاريخ 3 ، ص 1102 ؛ ابن اثير : الكامل ، ص 140 ) . سال 258 ه / 872 م : برادر خليفه ( موفق ) علاوه بر كوفه و الحرمين و بغداد ، سواد ، واسط ، كور دجله و اهواز و فارس را نيز ( در جنگ عليه صفاريان و قرامطه ) جزو حوزه حكومت خود كرد ، تاريخ 3 ، ص 1841 ) . سال 281 ه / 894 م : خليفه به پسرش ، رى ، قزوين ، زنجان ، ابهر ، قم ، همدان و دينور را واگذار كرد ( طبرى ، 3 ، ص 2140 ) . سال 281 ه / 894 م : همزمان اسپهان ، نهاوند و كرج داراى يك حاكم بود ( همان كتاب ، ص 2140 ) . سال 98 - 297 ه / - 11 - / 910 م : فارس و كرمان متحد بودند ( ابن اثير :