1 . دعوت عمويش به ايمان آزر ، عموى ابراهيم ( ع ) ، از كسانى بود كه بت مىتراشيد و آنها را مىفروخت . اين عمل او بر ابراهيم گران مىآمد و آن حضرت از سر رأفت و دلسوزى توجه خاصى به هدايت او داشت . ابراهيم ( ع ) در گفتارى با نهايت ادب و مهربانى او را مخاطب ساخت و با ارائهء دليل ، وى را از پرستش بتها نهى نمود . در پايان كلامش نيز به او وعده داد كه از سوى خداوند برايش آمرزش خواهد خواست . قرآن كريم ، اين برخورد ابراهيم ( ع ) را چنين نقل نموده است : هنگامى كه [ ابراهيم ] به پدرش [ / عمويش ] « 1 » گفت : « اى پدر ! چرا چيزى را مىپرستى كه نه مىشنود ، و نه مىبيند و نه هيچ مشكلى را از تو حل مىكند ؟ ! اى پدر ! دانشى براى من آمده كه براى تو نيامده است ؛ بنابراين از من پيروى كن ، تا تو را به راه راست هدايت كنم . اى پدر ! شيطان را پرستش مكن ، كه شيطان نسبت به خداوند رحمان ، عصيانگر بود . اى پدر ! من از اين مىترسم كه از سوى خداوند رحمان عذابى به تو رسد ، در نتيجه از دوستان شيطان باشى ! » گفت : « اى ابراهيم ! آيا تو از معبودهاى من رويگردانى ؟ ! اگر [ از اين كار ] دست برندارى ، تو را سنگسار مىكنم ؛ و براى مدتى طولانى از من دور شو ! » [ ابراهيم ] گفت : « سلام بر تو ! من به زودى از پروردگارم برايت تقاضاى عفو مىكنم ؛ چرا كه او همواره نسبت به من مهربان بوده است . » « 2 » حضرت ابراهيم ( ع ) ، همان‌گونه كه به عمويش وعده داده بود و با وجود تهديد آزر مبنى بر سنگباران كردن ابراهيم ( ع ) ، به وعده خود عمل كرد و پيش از آن كه از ايمان آوردن وى ، مأيوس شود ، از خداوند برايش طلب آمرزش كرد . امّا پس از آن كه برايش روشن و قطعى شد كه آزر ديگر ايمان نمىآورد و از پرستش بتها دست برنمىدارد ، از وى تبرّى جست : وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لأَبِيهِ إِلَّا عَن مَوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَأَوَّاهٌ حَلِيمٌ . ( توبه : 114 )

--> ( 1 ) . كلمه « آب » در لغت عرب ، علاوه بر پدر ، در مورد جد مادرى ، عمو و مربى و معلم انسان هم اطلاق مىشود . مثلًا درآيه 133 بقره به اسماعيل كه عموى يعقوب بود تعبير به « اب » شده است . همچنين حضرت ابراهيم ( ع ) از آزر تبرى جست در حالى كه در آخر عمر براى والدين خود طلب مغفرت كرد ، پس معلوم مىشود كه آزر پدر ابراهيم ( ع ) نبوده ، بلكه عموى وى بوده است . منابع تاريخى نيز « تارخ » را پدر ابراهيم معرفى كرده‌اند . ر . ك . تفسير نمونه ، ج 5 ، ص 303 - 306 . ( 2 ) . مريم ( 19 ) ، آيات 42 - 47 و نيز ر . ك . انعام ( 6 ) ، آيه 74 .