انسان نيز در آيات مربوطه به ميان آمده است و گرنه جز دو موضوع خلقت و امتحان وى در بهشت ، از احوال و اوصاف شخصى آدم ( ع ) و يا مسائل مربوط به پيامبرى وى ، مطلبى بيان نشده است . توضيح آنكه خلافت الهى و جانشينى انسان از سوى خداوند اختصاص به آدم ( ع ) ندارد و خداوند اراده كرده است كه انسان كامل ، جانشين وى در زمين باشد و بتواند افعال و اوصاف الهى را از خود به منصهء ظهور برساند . سجده بر آدم ( ع ) نيز متعلق به مقام انسانيت اوست و اختصاص به شخص ايشان ندارد . دليل اين مطالب نيز آن است كه در موضوع جعل و قرار دادن خليفه و جانشين بر روى زمين ، از صيغهء اسم فاعل « جاعل » استفاده كرده و فرموده است : انّى جاعِلٌ فِى الْارْضِ خَليفَه . . . » « 1 » به كار بردن اين واژه ، نشانه دوام و استمرار اين كار است و معلوم مىشود كه خداوند براى هميشه ، خليفه مىآفريند . در موضوع سجده بر آدم ( ع ) نيز خداوند در سورهء اعراف همه انسانها را مخاطب قرار داده و مىفرمايد : وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَائِكِةِ اسْجُدُوا لآِدَمَ . . . . ( اعراف : 11 ) و در حقيقت ، شما را خلق كرديم ، سپس به صورتگرى شما پرداختيم ؛ آنگاه به فرشتگان گفتيم : « براى آدم سجده كنيد . » . . . . از اين آيه نيز مشخص مىشود كه آفرينش آدم ( ع ) الگويى بوده است براى آفرينش انسانها ؛ و خلاصه اينكه عصارهء انسانيت و مقام شامخ انسان در اين داستان به صورت آدم ( ع ) جلوه كرده و آدم الگوى انسانيت شده است . فرشتگان هم در پيشگاه مقام انسانيت خضوع و خشوع كردند و نه تنها در پيشگاه شخص آدم ( ع ) ، بلكه آنان در برابر انسان كامل مانند پيامبران و امامان ( ع ) نيز خاضع و خاشع هستند . « 2 » اما شرح دو مورد از موارد مربوط به حضرت آدم ( ع ) كه در آيات كتاب الهى بيان شده ، از اين قرار است : 1 . خلقت آدم ( ع ) بنابر آيات قرآن كريم ، زمانى كه خداوند اراده فرمود جانشينى براى خود در زمين برگزيند و آدم ( ع ) را بيافريند ، فرشتگان الهى كه همواره در حال عبادت و تسبيح و تقديس حق تعالى هستند ، پرسيدند :

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) ، آيه 30 . ( 2 ) . اقتباس از تفسير موضوعى قرآن مجيد ، جوادى آملى ، ج 6 ، ص 210 و 275 - 280 .