مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِن رِّجَالِكُمْ وَلكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً . ( احزاب : 40 ) محمد ( ص ) پدر هيچ يك از مردان شما نبوده و نيست ، ولى رسول خدا و خاتم و آخرين پيامبران است و خداوند به هر چيز آگاه است . منظور از « خاتم » مُهرى است كه بر پايان نامه‌ها مىزنند و نويسنده پس از نوشتن مطالب لازم و مقاصد خود ، پايان نوشتارش را مهر مىكند و بدين وسيله ختم آن را اعلام مىدارد . خداى سبحان نيز كه با جهانيان سخن مىگويد و از راه فرستادن وحى براى هدايت انسانها برنامه دارد ، پس از پايان گفتار و كلماتش ، سلسلهء نبوت انبيا را با فرستادن پيامبر اكرم ( ص ) ، ختم و صحيفهء رسالت آنان را با وجود مبارك خاتم المرسلين مُهر كرده است ، پس هرگز جا براى نبوت و رسالت ديگرى نيست و لذا مىفرمايد كه رسول اكرم ( ص ) ، خاتم پيامبران است . « 1 » پيامبر اكرم ( ص ) ، خود نيز به خاتميّت خود اشاره كرده و در رواياتى خود را آخرين پيامبران معرفى نموده است . « 2 » از جمله در حديث معروف به « منزلت » خطاب به امام على ( ع ) فرموده است : انْتَ مِنّى بِمَنْزَلَةِ هارُونَ مِنْ مُوسى الّا انَّهُ لا نَبِىَّ بَعْدى . « 3 » تو نسبت به من ، به منزله هارون نسبت به موسى هستى ، جز اين كه بعد از من پيامبرى نيست . موضوع مهم ديگر دربارهء رسالت پيامبر اعظم ( ص ) ، جهانى بودن دعوت آن حضرت است . خداوند ، آن حضرت را در ميان قوم عرب مبعوث نمود ، اما اين هرگزبه معناى اختصاص دعوت و نبوت آن حضرت به گروه ، قوم ، ملّت و نژاد خاصى نبود . آيات قرآن كريم نيز در اين زمينه صراحت دارند و با به كار بردن واژه‌هايى چون « الناس » [ / مردم ] و « عالَمين » [ / جهانيان ] مىفهمانند كه اين دعوت عمومى و جهانى بوده است ؛ چنان كه از نظر عقلى نيز ، لازمه ختم نبوت ، دعوت جهانى و سراسرى آخرين پيامبر است زيرا خداوند به سبب او ، حجت را بر همهء بندگان خود تمام مىكند و هيچ گروهى از مردم نمىمانند كه از دعوت وى مستثنا شوند و گرنه حجت بر آنها تمام نخواهد بود . خداوند متعال در آيه‌اى مىفرمايد :

--> ( 1 ) . اقتباس از تفسير موضوعى قرآن مجيد ، آيت‌الله جوادى آملى ، ج 8 ، ص 12 و 13 . ( 2 ) . ر . ك : صحيح مسلم ، ج 4 ، ص 1790 و 1791 و بحارالانوار ، ج 21 ، ص 381 . ( 3 ) . صحيح مسلم ، ج 4 ، ص 187 ، دار احياء التراث العربى .