ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

777

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

سلطان احمد بن اويس ( جلايرى ) به الملك الظاهر برقوق فرمانرواى مصر پيوست و از او يارى خواست . او نيز با لشكر خود به ياريش آمد و تا كنار فرات پيش تاخت . تيمور از بغداد به ماردين رفت . ماردين را محاصره و تصرف نمود و قلعهء ماردين سخت مقاومت كرد . تيمور از ماردين راه به حصن الاكراد كج كرد و به بلاد ارمن سپس بلاد روم رفت . لشكريان الملك الظاهر صاحب مصر كه به يارى سلطان احمد بن اويس آمده بودند رهسپار بغداد شدند . بقايايى از لشكر تيمور در بغداد مانده بودند . سلطان احمد بغداد را بگرفت و الملك الظاهر به مصر بازگرديد . زمستان نزديك شده بود . امير تيمور به اعمال خود بازگشت و در قراباغ ميان آذربايجان و همدان و دربند اقامت گزيد . چون خبر يافت كه تغتمش سراى را تصرف كرده از قراباغ لشكر به جنگ او برد . مدتى كس از او خبر نداشت . تا در اواخر سال 797 خبر آمد كه تيمور بر تغتمش پيروز شده و او را كشته است و بر سراسر قلمرو او دست يافته است . و اللّه غالب على امره . پايان . پادشاهان غزنه و باميان از خاندان دوشى خان اعمال غزنه و باميان جزء قلمرو دوشى خان و جزء اعمال جنوبى ما وراء النهر بود . از يك سو با سيستان هم مرز بود و از يك سو با هند . پيش از اين در شمار ممالك خوارزمشاهان بود كه مغولان در آغاز خروجشان آن را تصرف كردند . چنگيز خان آن بلاد را به پسر خود دوشى خان داد . پس از دوشى خان آن اعمال به پسر او آورده [ 1 ] و پس از آورده به پسرش قوينچى [ 2 ] رسيد . قوينچى در رأس قرن هفتم بمرد و چند پسر از او بر جاى ماند چون بايان [ 3 ] و كبك و مونگتاى . آن ولايات ميان ايشان تقسيم شد . پسر بزرگتر كه بايان ناميده مىشد صاحب غزنه شد و پس از قوينچى پسرش كبك به حكومت رسيد . برادرش بايان بر او بشوريد و از توقتاى صاحب سراى يارى خواست . او برادر خود بورلوك [ 4 ] را به ياريش فرستاد . كبك نيز از قايدو [ 5 ] يارى طلبيد . قايدو به ياريش آمد ولى كارى از پيش نبرد و شكست خورد و در سال 709 درگذشت . بايان بر آن اعمال مستولى شد و در غزنه اقامت گزيد . قوشناى پسر برادرش كبك از قايدو يارى خواست و به غزنه لشكر كشيد و بر عم خود غلبه يافت . بايان نزد توقتاى رفت و قوشناى در غزنه ماند و مىگويند آنكه بر غزنه غلبه يافت برادرش توقتاى بود و مرا از اخبار آنان آگاهى نيست . و اللّه تعالى اعلم بغيبه و احكم .

--> [ ( 1 ) ] متن : اردنو . [ ( 2 ) ] متن : انبجى . [ ( 3 ) ] متن : بيان . [ ( 4 ) ] متن : بدالك . [ ( 5 ) ] متن : قندو .