يافث‌اند و اين قولى درست است و در تورات نيز چنين آمده است . همچنين از اجناس و شعوب ترك سخن آورديم و گفتيم از آن جمله‌اند غز كه سلجوقيان از ايشان‌اند و هياطله كه خلج [ 1 ] از ايشان است و صغديان كه در بلاد صغد در نزديكى سمرقند زندگى مىكنند . نيز از آن شعوب شمرديم ختا و تغزغز را كه تاتارند . مساكن اين دو امت در سرزمين طمغاج است . گويند كه طمغاج بلاد تركستان و كاشغر و متعلقات آن از ما وراء النهر است و طمغاج بلاد ملوك ايشان است در اسلام . همچنين از تركان شمرديم خزلخ [ 2 ] و غور و خزر و خفشاخ يا قفچاق و يمك و آلان [ 3 ] را و مىگويند : آلان و چركس و ازكش [ 4 ] . صاحب روجار در كتاب جغرافياى خود گويد : عسسه و تغزغز و خرخيز و كيمياك و خزلخ و خزر و خلخ و بلغار و يمناك و برطاس و سنجرت و خرجان و انگر . و مىگويد مساكن انگر در بلاد بنادقه است از سرزمين روم . همهء اين امتها ترك‌اند از ما وراء النهر در شرق تا درياى محيط ميان جنوب و شمال از اقليم اول تا هفتم و چين در وسط بلاد ايشان است . چين نخست از آن برادرانشان بنى صينى از بنى يافث بود . سپس به آنان تعلق گرفت و بر سرتاسر آن جز اندكى از سواحل دريا مستولى شدند و چنان كه در آغاز كتاب در باب دولت سلجوقى آورده‌ايم تركان مردمى چادرنشين و بيابانگردند . بيشترشان در صحرايى ميان چين و بلاد تركستان زندگى مىكنند . تركان را با ايرانيان پيش از اسلام ، جنگهايى بوده است كه در كتب آمده است . پادشاهانشان در آن عهد از تخمهء افراسياب [ 5 ] بودند . همچنين در آغاز فتح اسلامى نيز مسلمانان را با آنان بر سر اسلام جنگهاى طولانى بود . تركان به اسلام گردن نمىنهادند و مسلمانان از آنان كشتار بسيار كردند تا عاقبت بر ايشان غلبه يافتند و پادشاهانشان به اسلام گرويدند . اين وقايع بعد از قرن اول بوده است . در عصر اسلامى ايشان را در بلاد تركستان و كاشغر دولتى بود و من نمىدانم كه آن ملوك از كدام طوايف از تركان بوده‌اند . بعضى گويند كه ايشان از فرزندان افراسياب بوده‌اند و حال آنكه در آن ميان طايفه‌اى به نام افراسياب شناخته نشده است . اين پادشاهان را خاقان لقب بود . هر يك از ايشان كه پادشاهى مىيافت او را خاقان مىگفتند . چون كسرى براى شاهان ايران و قيصر براى شاهان روم . پادشاهان تركستان اسلام آوردند و با آل سامان پادشاهان ما وراء النهر كه تابع دولت عباسى بودند ، نبردها كردند و اين نبردها همچنان بر دوام بود تا دولت ايشان و دولت آل سامان منقرض گرديد و محمود بن سبكتكين از موالى آل سامان دولت و پادشاهى ايشان را در خراسان و ما وراء النهر ادامه داد .

--> [ ( 1 ) ] متن : قلج . [ ( 2 ) ] متن : خزلج . [ ( 3 ) ] متن : علان . [ ( 4 ) ] متن : اركش [ ( 5 ) ] متن : فراسيان .