چون خليفه به موصل نزديك شد ، اتابك زنگى به سنجار رفت و نايب خود نصير الدين جقر دژدار را در شهر نهاد . المسترشد باللّه بيامد و شهر را محاصره نمود . اتابك زنگى هم راه ورود آذوقه را بر لشكرگاه خليفه ببست و در لشكرگاه خوردنى كمياب شد و سپاهيان در سختى افتادند . در موصل چند تن را قصد آن بود كه آشوب برپا كنند و شهر را تسليم نمايند ولى از آنان خبر دادند و شناختندشان و گرفتند و برادرشان كردند . محاصرهء شهر سه ماه مدت گرفت . عاقبت خليفه از عهده برنيامد و به بغداد باز گرديد . بعضى گويند كه مطر خادم از بغداد آمد و خبر داد كه سلطان مسعود سلجوقى عزم عراق دارد و اين امر سبب شد كه خليفه به شتاب باز گردد . باز پس گرفتن صاحب دمشق شهر حماه را گفتيم كه اتابك زنگى بر حماة غلبه يافت و آن را از دست تاج الملوك بورى بن طغتكين صاحب دمشق در سال 523 بستد و مدت چهار سال در دست او بود . چون تاج الملوك بورى در ماه رجب سال 526 درگذشت ، پسرش شمس الملوك اسماعيل به جايش نشست . شمس الملوك اسماعيل ، بانياس را در ماه صفر سال 527 از تصرف فرنگان به در آورد . در اين هنگام خبر يافت كه خليفه المسترشد باللّه موصل را محاصره كرده است . او نيز لشكر به حماة برد و حماة را محاصره كرد و روز عيد فطر و دو روز بعد از آن جنگ در پيوست و حماة را به جنگ تسخير كرد . مردم امان خواستند ، اما نشان داد . آنگاه والى و ياران او كه در قلعه بودند فرود آمدند و امان خواستند ، آنان را نيز امان داد و بر ذخاير و سلاحهايى كه در قلعه بود مستولى شد و از آنجا راهى شيزر شد . شيزر در تصرف مردى از بنى منقذ بود . مالى تقديم كرد و با او مصالحه نمود . شمس الملوك اسماعيل پس از اين فتوحات به دمشق باز گرديد . محاصرهء اتابك زنگى قلعهء آمد را و استيلاى او بر قلعهء نسور [ 1 ] سپس محاصرهء قلاع حميديه در سال 528 اتابك عماد الدين زنگى صاحب موصل و تمرتاش صاحب ماردين به محاصرهء آمد ، همدست شدند . فرمانرواى آمد از داود بن سقمان بن ارتق ، صاحب حصن كيفا ، يارى خواست . او نيز لشكر گرد آورد و به مصاف با آن دو بيرون آمد . پس از نبردى داود بن سقمان را منهزم ساختند و بسيارى از لشكريانش را كشتند . محاصرهء آمد به دراز كشيد درختان و تاكهايش را بريدند و چون راه به جايى نبردند باز گرديد . عماد الدين زنگى به قلعهء نسور از قلاع ديار بكر رفت و آنجا را در محاصره گرفت و در اواسط رجب همان سال آنجا را تصرف كرد . در اين ايام ضياء الدين ابو سعيد بن الكفرتوثى نزد او آمد . اتابك او را به وزارت خويش برگزيد .

--> [ ( 1 ) ] ابن اثير : صور .