ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

346

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

در سال 579 سلطان بيامد و تتش از آنجا برفت و به بيابان در آمد . سلطان بر حلب مستولى گرديد و قسيم الدوله آقسنقر را بر آن امارت داد و به عراق باز گرديد . آقسنقر حلب را آبادان نمود و با مردم نيكى كرد . چون به فرمان ملكشاه عازم بلاد علويان در مصر و شام شد ، تتش نيز با او همراه بود و بسيارى از آن بلاد را تسخير كرد . در سال 480 آقسنقر لشكر بياراست و به قلعهء شيزر برد . فرمانرواى شيزر ابن منقذ بود . آقسنقر شيزر را محاصره نمود و بر ابن منقذ سخت گرفت تا حاضر به مصالحه شد . آقسنقر همچنان در حلب فرمان مىراند تا سال 485 كه سلطان ملكشاه جهان را بدرود گفت . فرزندان ملكشاه پس از او بر سر ميراث پدر اختلاف كردند . برادرش تتش از سال 471 بر شام غلبه يافته بود . چون ملكشاه وفات كرد او را طمع سراسر كشور سلجوقى در سر افتاد . پس لشكر گرد آورد و به اميد آنكه امراى شام سر از فرمان او بر نخواهند تافت ، قصد حلب كرد . قسيم الدوله آقسنقر اطاعت كرد و ياغيسيان صاحب انطاكيه و بوزان [ 1 ] صاحب رها و حران را نيز به متابعت او ترغيب كرد تا بنگرند كه سرنوشت جانشينى ملكشاه در ميان فرزندان او چه خواهد شد . اينان همراه با تتش به رحبه رفتند . تتش رحبه را تصرف كرد و به نام خود ، در آنجا ، خطبه خواند . آنگاه به نصيبين رفت . نصيبين را نيز به جنگ بگشود سپس لشكر به موصل برد و فرمانرواى آن ابراهيم بن قريش بن بدران را منهزم نمود . در اين جنگها آقسنقر مردانگيها نمود . چون ابراهيم بن قريش كشته شد و تتش موصل را تصرف كرد ، على بن مسلم بن قريش را بر موصل امارت داد و راهى ديار بكر شد . ديار بكر را نيز بگرفت و بر آذربايجان تاخت . بركيارق ، پسر ملكشاه ، بر رى و همدان و بسيارى از بلاد غلبه يافته بود . براى دفع فتنهء تتش لشكر آورد . قسيم الدوله آقسنقر و بوزان صاحب رها به فرزند سرور خود بركيارق گرويدند و به دو پيوستند و تتش را رها كردند . تتش در حالى كه بر آقسنقر و بوزان خشمگين بود به شام بازگشت و در سال 487 براى نبرد با قسيم الدوله آقسنقر لشكر به حلب برد . بركيارق امير كربوقا را با لشكرى به يارى او فرستاد دو سپاه در چند فرسنگى حلب مصاف دادند . جمعى از ياران آقسنقر به تتش گرويدند و كار نبرد را مختل ساختند و آقسنقر بناچار به هزيمت شد و به اسارت افتاد . او را نزد تتش بردند . تتش همچنان در اسارت او را به قتل آورد . كربوقا و بوزان به حلب رفتند . تتش از پى ايشان تاخت آورد و ايشان را در حلب محاصره كرد و شهر را بگرفت و اسيرشان كرد و ما در اخبار دولت سلجوقيان از آن سخن گفتيم . قسيم الدوله آقسنقر مردى نيكسيرت و عادل بود . در ايام او مردم بلادش در امان مىزيستند . چون از دنيا رفت فرزندانش در ظل دولت سلجوقى پرورش يافتند . بزرگترين

--> [ ( 1 ) ] متن : تيران .