نظام الملك وزير سلطان با مادر او تركان خاتون بود . او نيز به دست چنگيز گرفتار آمد . نظام الملك درنزد مغولان معزز و مكرم مىزيست ، زيرا مىدانستند كه سلطان با او دل بد داشته است . و با او در امر جمع‌آورى خراج مشورت مىكردند . چون دوشى خان خوارزم را بگرفت و حرم سلطان را كه در آنجا مانده بودند ، بياورد ، در آن ميان زنانى بودند مغنى ، دوشى خان يكى از آنان را به يكى از خادمان خود داد . آن زن تسليم آن مرد زشتروى نمىشد و به وزير نظام الملك پناه برد . آن خادم شكايت نظام الملك به چنگيزخان برد و او را به آن زن متهم نمود و خيانتهاى او را يك يك برشمرد . چنگيز خان نيز او را بكشت . آمدن مغولان بعد از هلاكت خوارزمشاه از عراق به آذربايجان و بلاد آن سوى آن چون مغولان در طلب سلطان محمد بن تكش خوارزمشاه در سال 617 به رى آمدند و به دو دست نيافتند به همدان بازگشتند و در راه هر چه يافتند از ميان بردند . مردم همدان هر چه داشتند از اموال و جامه‌ها و چارپايان به آنان تقديم كردند و امان خواستند . سپس مغولان از آنجا به زنجان رفتند و در آنجا نيز چنان كردند . سپس به قزوين لشكر بردند . مردم قزوين آهنگ مقاومت داشتند . مغولان شهر را محاصره كردند و آن را به قهر گرفتند و دست به كشتار و غارت زدند . گويند شمار كشتگان در قزوين از چهل هزار تن افزون شد و چون در آنجا گرفتار زمستان شدند رهسپار آذربايجان گشتند و همچنان مىكشتند و تاراج مىكردند . فرمانرواى آذربايجان در اين اوان اتابك ازبك بن محمد جهان پهلوان بود . كه در تبريز سرگرم عيش و عشرت خويش بود . مغولان براى او پيام فرستادند . او نيز با ايشان از در صلح درآمد . مغولان در زمستان به موقان رفتند . تا زمستان را در سواحل دريا بگذرانند . آنگاه بر بلاد گرج گذشتند . گرجيان براى نبرد با آنان اجتماع كردند ولى مغولان آنان را شكست دادند و سخت فرو كوفتند . گرجيان نزد ازبك بن محمد جهان پهلوان و الملك الاشرف پسر الملك العادل بن ايوب پيام فرستادند و از آنان يارى خواستند تا دست بدست هم داده در برابر تاتار به دفاع برخيزند . يكى از موالى ازبك به نام اغوش به مغولان پيوست و جماعتى از تركمانان و كردان نيز با او همراه شدند و با مغولان به بلاد گرج تاخت آوردند و سرتاسر آن بلاد زير پى سپردند تا به تفليس [ 1 ] رسيدند . در آنجا با گرجيان روبرو شدند . نخست اغوش حمله آورد ، سپس مغولان حمله آوردند و گرجيان منهزم شدند و شمار كثيرى از ايشان به قتل رسيد . اين واقعه در ماه ذو القعدهء سال 617 واقع شد .

--> [ ( 1 ) ] متن : بلقين .