ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

97

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

بازگشت ملك طغرل به فرمان برادرش سلطان محمود گفتيم كه طغرل پسر سلطان محمد در سال 513 بر برادر خود سلطان محمود در رى بشوريد و سلطان محمود به گوشمال او رفت و او به قلعهء سر جهان گريخت و از آنجا به گنجه و بلاداران رفت و اتابك كنتغدى نيز با او بود . ملك طغرل را در گنجه شوكت افزون شد و آهنگ غلبه بر بلاد آذربايجان نمود . در ماه شوال سال 515 اتابك كنتغدى درگذشت . اقسنقر احمد يلى [ 1 ] صاحب مراغه خود را به او رسانيد و مقام اتابكى را كه از آن كنتغدى بود فراچنگ آورد و او را تحريص به قتال با برادر نمود . ملك طغرل بدين آهنگ لشكر در حركت آورد و به مراغه و از آنجا به اردبيل شد . اردبيل در برابر او پايدارى كرد . طغرل رهسپار تبريز گرديد . در آنجا خبر يافت كه محمود امير جيوش‌بك را به آذربايجان فرستاده و آن بلاد را به اقطاع او داده و اينك او با لشكرى به مراغه آمده است . طغرل و يارانش از تبريز به سوى خونج در حركت آمدند و همهء نقشه‌هايشان باطل شد . بناچار نزد امير شيرگير كه در زمان پدرش اتابك او بود پيام دادند و از او يارى خواستند . اين امير شيرگير را اتابك كنتغدى پس از سلطان محمد بن ملكشاه به بند كشيده بود و سلطان سنجر او را آزاد كرده و او به ابهر و زنجان بازگشته بود . ابهر و زنجان اقطاع او بود . شيرگير اجابت كرد و با آنان به ابهر رفت ولى چون در كارهاى خويش هيچ توفيقى حاصل نكردند نزد سلطان پيام فرستادند و اظهار فرمانبردارى نمودند . سلطان نيز اجابت كرد و طغرل نزد برادر باز گرديد و كارها به سامان آمد . كشته شدن وزير سلطان محمود بن محمد در سال 517 سلطان محمود بن محمد وزير خود شمس الملك عثمان بن نظام الملك را دستگير كرد . اين وزير نزد او مقامى ارجمند داشت و اين امر سبب شده بود كه اصحاب او همواره از او سعايت نمايند . چون وزير سلطان سنجر ، شهاب ابو المحاسن كه برادرزادهء نظام الملك بود وفات كرد ، سنجر ابو طاهر قمى را كه دشمن خاندان نظام الملك بود به وزارت برگزيد . او سلطان سنجر را وادار كرد تا به سلطان محمود فرمان دهد وزير خود شمس الملك را در بند كشد . به فرمان سنجر سلطان محمود وزير خود را در بند كشيد و به طغايرك [ 2 ] تسليم كرد او نيز وزير مخلوع را به شهر خود خلخال [ 3 ] فرستاد و پس از آن او را بكشت . برادر شمس الملك ، نظام الدين احمد وزارت المسترشد باللّه را داشت چون مسترشد از دستگيرى و قتل شمس الملك خبر يافت ، نظام الدين را عزل كرد و به جاى او جلال الدين ابو -

--> [ ( 1 ) ] متن : اقسنقر ارمنى . [ ( 2 ) ] متن : طغرل . [ ( 3 ) ] متن : جلجلال .