1 . كلّياتى دربارهء ترجمهء بلعمى از تاريخ طبرى ابو جعفر محمّد بن جرير طبرى ( متوفّاى 310 ه ق ) اثر ماندگارى را در تاريخ پيامبران و پادشاهان تأليف كرده است موسوم به « تاريخ الرّسل و الملوك » كه از مآخذ معتبر و مستندى است كه همواره مورد استفادهء پژوهشگران قرار گرفته است . ابوعلى محمّد بن محمد بلعمى كه دوّمين وزير از خاندان بلعميان و از بزرگان زمانهء خود بوده و در روزگار عبدالملك بن نوح سامانى ( 342 - 350 ه ق ) « 1 » و ابوصالح منصور بن نوح سامانى ( 350 - 362 ) « 2 » - دو تن از اميران سامانى - سمت وزارت داشته است ، به دستور منصور بن نوح سامانى كار ترجمهء اين اثر را به سال 352 ه ق آغاز مىكند كه به تاريخ طبرى يا تاريخنامهء طبرى موسوم است . همو در مقدّمه‌اى كه بر آن نگاشته ، مىنويسد : بدان كه اين تاريخ نامه [ اى ] بزرگ است گردآوردهء ابى جعفر محمّد بن جرير يزيد الطّبرى رَحِمَهُ اللّه كه مَلِك خراسان ابو صالح بن نوح فرمان داد دستور خويش را ابو على محمّد بن محمد البلعمى را كه اين تاريخ نامه را كه از آنِ پسر جرير است پارسى گردان هر چه نيكوتر چنان كه اندر وى نقصان نباشد ، پس گويد چون اندر وى نگاه كردم و بديدم اندر وى علم‌هاى بسيار و حجّت‌ها و آيت‌هاى قرآن و شعرهاى نيكو ، و اندر وى فايده‌ها ديدم بسيار ، پس رنج بردم و جهد و ستم بر خويشتن نهادم و اين را پارسى گردانيدم به نيروى ايزد عزّ و جلّ . « 3 » در مجمل التّواريخ آمده است : كتاب تواريخ محمّد بن جرير الطّبرى رحمة اللّه عليه كه از تازى به پارسى كرده است ابو على

--> ( 1 ) . تاريخ كامل ايران ، دكتر عبداللّه رازى ، چاپ پنجم ، ص 176 . ( 2 ) . همان ، ص 177 . ( 3 ) . تاريخ بلعمى ، ابوعلى محمد بن محمد بلعمى ، تكلمه و ترجمهء تاريخ طبرى ، به كوشش محمد پروين گنابادى ، ج 1 ، ص 19 .