خويش اين فعل كنيد با ديگرى چه خواهيد كرد ؟ نصارى ، خاكى را كه خر عيسى پاى بر آن نهاده باشد تعظيم كنند و عزيز دارند ، شما دعوى اسلام مىكنيد با نوادهء پيغمبر چنين بيدادها مىكنيد ؟ و برخاست و خشمناك بيرون آمد . يزيد گفت اگر به روم رود و اين قصّه بگويد ما را رسوا گرداند ، بفرمود تا او را بكشند . چون رومى را بكشيدند ، گفت : مرا كجا مىبريد ؟ حال بگفتند . رومى در حال ، كلمهء شهادت بر زبان راند و مسلمان شد و پرسيدند كه سبب اسلام چيست ؟ گفت : دوش ، مصطفى را به خواب ديدم كه با من مىگفت : زود باش كه در بهشت آيى ، من بيدار شدم و از آن متعجّب بودم تا اين حال واقع شد . چون اين را بگفت ، او را بكشتند . « 1 » 19 . تاريخ رويان تاريخ رويان نوشتهء اولياء آملى پس از « تاريخ طبرستان » تأليف ابن اسفنديار ، مهم‌ترين اثر دربارهء تاريخ سرزمين‌هاى شمالى ايران است . مؤلّف اين كتاب با قلمى توانا و نثرى شيوا حوادث ناحيهء رويان را از كهن‌ترين ايّام تا سال 764 ه ق برنوشته است . منابع و مآخذ اين كتاب عبارتند از : تاريخ طبرستان ، سير الملوك ، الفتوح ابن اعثم كوفى ، مقاتل الطّالبين ، شاهنامهء فردوسى و تاريخ طبرى . اين كتاب علاوه بر اشعار بسيارى از شاعران بزرگ عرب و فارسى زبان ، در بردارندهء بسيارى از واژه‌هاى كهن فارسى است و علاوه بر ارزش تاريخى ، ارزش ادبى بسيار والايى نيز دارد . نويسندهء اين اثر ، شيعى است و ارادت زايد الوصفى را نسبت به خاندان رسالت ابراز مىدارد . در اين اثر مىخوانيم : از آن روز باز كه حسين بن على را - عليهما السلام - در كربلا شهيد كردند و از فعل بد و كردار زشت عبيد اللّه زياد ملعون ، آن چنان ظلم شنيع به ظهور پيوست كه تا دامن قيامت زبان ساير مسلمانان به لعنت و نفرين آن ملعون جارى است ، تا به عهد ملكتِ عمر بن عبد العزيز - و آن مدّت هزار ماه بود - بنو اميّه فرمان دادند تا در همهء ممالك كه زير دست فرمان ايشان بود بر سر منابر ، در اعقابِ خطبه و اذان ، به تصريح بر على و فاطمه و حسن و حسين - صلواة اللّه عليهم اجمعين - لعنت

--> ( 1 ) . همان .