پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه

23

پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )

واقعهء عاشورا از پاى ننشست و با يارى سليمان بن صرد به خونخواهى شهداى كربلا برخاست و سرانجام جان خود را در اين راه فدا كرد - او مىگويد : هنگامى كه سلمان فارسى به ديار ما ( عراق ) رهسپار شد ، من هم در شمار استقبال كنندگان از او بودم ، سلمان ( پس از ورود به عراق ) به طرف كربلا رهسپار شد و در آنجا اين سخنان را بر زبان راند : اينجا قتلگاه برادران من است ، اينجا مكان بر زمين نهادن بار و بنهء آنهاست ، و در اينجا مركب‌هاى خود را مىخوابانند ، و اينجا محلّ ريختن خون آنهاست ، در اين سرزمين فرزند بهترين پيامبران و بهترين بازماندگان ( امّت نبوى ) كشته خواهد شد . « 1 » اين اخبار غيبى كه پيش از وقوع حادثهء كربلا عنوان شده است ، غالباً مورد استناد مقتل‌نگاران اسلامى از سده‌هاى آغازين هجرى تا عصر حاضر قرار گرفته است . 2 - 3 . مجموعهء نامه‌ها ، سخنان و خطبه‌هاى امام حسين ( ع ) از آغاز حركت تا شهادت : مهم‌ترين منبعى كه مىتواند اهداف نهضت شگرف كربلا و ابعاد ارزشى آن را مشخّص سازد ، مجموعهء نامه‌ها ، سخنان و خطبه‌هاى امام حسين ( ع ) از آغاز شكل‌گيرى اين رخداد بىنظير تاريخى تا لحظهء شهادت آن حضرت است . براى دستيابى به يك چنين منبع ارزشمندى نياز تامّ و تمام به مطالعهء متونى داريم كه اوّلًا از نظر قدمت زمانى بر ساير متون تاريخى و روايى پيشى گيرد و ثانياً مورد اعتماد اهل تحقيق باشد . با در نظر گرفتن اين دو شاخصه مىتوان به تدوين مجموعهء مستندى پرداخت كه معمار انقلاب كربلا سمت و سوى قيام خود را با اهدافى كه بر آن مترتّب بوده است ، به روشنى مشخّص مىكند و با همين شيوهء منطقى است كه مىتوان اين باغ هميشه بهار را از وجود خار و خس پرداخت و علف‌هاى هرزه و مزاحم را - كه در تحريف اين متن هميشه سرسبز دخيل بوده‌اند - شناخت و آنها را پيراست . در اينجا به عنوان تيمّن و تبرّك به نامه‌ها و سخنان كوتاهى از امام حسين ( ع ) استناد مىكنيم كه انتساب آن به امام ( ع ) مشهور است و حاوى خطوط اصلى و اساسى قيام ماندگار حسينى است ، و ما در بررسى كتب تاريخى و مقاتل فارسى تفصيلًا به تبيين اين ديدگاه‌ها

--> ( 1 ) . مسيّب بن نجبة الفزارى قال : لمّا اتانا « سلمان الفارسى » قادماً تلقّيناه فى من تلقّاه ، فسار الى كربلا ، فقال : هذا مصارع اخوانى ، هذا موضع رحالهم ، وهذا مناخ ركابهم ، وهذا مهراق دمائهم ، يقتل بها ابن خير النّبيّين ويقتل بها خير الآخرين . ( عنصر شجاعت ، ج 1 ، ص 9 ، به نقل از رجال كشى . )