كربلا به صورت رسمى و مشخّص به مردم آن زمان يا زمان‌هاى آينده چه دستورى داده‌اند ، بلكه شامل درسهايى هم كه ما از عاشورا مىگيريم مىشود ، مثلًا اگر امام حسين ( ع ) فرموده است : « اگر دين نداريد آزاده باشيد » اين يك پيام صريح و روشن است و اگر ما از حادثهء عاشورا اين درس را مىگيريم « كه هر چند با نيروى كم و امكانات اندك ، بايد در مقابل ظلم تسليم نشد و مبارزه كرد » اين هم نوعى پيام عاشورايى است ، هر چند در سخن سيّد الشّهدا ( ع ) چنين مضمونى بيان نشده باشد ، ولى چون آن حضرت براى ما « اسوه » است و عملش برايمان « حجّت » ، و مىبينيم كه خود او و يارانش با نفرات اندك در مقابل انبوه دشمن تا آخرين نفس مبارزه و مقاومت كردند ، پس مىتوان گفت كه « ايستادن در مقابل ظلم » پيام عاشورا است ، هر چند ما اين را به صورت درسى از عاشورا گرفته‌ايم . « 1 » كتاب ديگرى نيز با همين عنوان ( / پيامهاى عاشورا ) توسط آقاى محمّد دشتى تأليف شده كه دربارهء آن نيز ، صحبت خواهيم كرد . 1 - 28 . برگزيده‌هايى از كتاب « پيامهاى عاشورا » در « پيامهاى اخلاقى » مندرج در اين كتاب ، از مقوله‌هاى : « آزادگى » ، « ايثار » ، « تكريم انسان » ، « توكّل » ، « جهاد با نفس » ، « شجاعت » ، « صبر و استقامت » ، « عزّت » ، « عفاف و حجاب » ، « عمل به تكليف » ، « غيرت » ، « فتوّت و جوانمردى » ، « مواسات » و « وفا » سخن رفته است . براى نمونه : آزادى در مقابل بردگى ، اصطلاحى حقوقى و اجتماعى است ، امّا « آزادگى » برتر از آزادى است و نوعى حرّيت انسانى و رهايى انسان از قيد و بندهاى ذلّت‌آور و حقارت‌بار است . . . آزادگى در آن است كه انسان ، كرامت و شرافت خويش را بشناسد و تن به پستى و ذلّت و حقارت نفس و اسارت دنيا و زير پا نهادن ارزشهاى انسانى ندهد . « 2 » ايثار ، مقدّم داشتن ديگرى بر خود است چه در مسايل مالى و چه در موضوع جان . . . در صحنهء عاشورا ، نخستين ايثارگر سيّدالشهداء ( ع ) بود كه حاضر شد فداى دين خدا گردد و رضاى او را بر همه چيز برگزيد و از مردم نيز خواست كسانى كه حاضرند خون خود را در اين راه نثار كنند ، با

--> ( 1 ) . همان ، ص 15 - 16 . ( 2 ) . همان ، ص 48 .